Ανακαλύψτε ποια Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια οδηγούν στην εκρηκτική άνθηση των startups – Η Οξφόρδη και το Κέιμπριτζ κυριαρχούν!

Η Ευρώπη σφυρηλατεί τους επόμενους τεχνολογικούς πρωταθλητές απευθείας από τα φοιτητικά έδρανα, με το ευρωπαϊκό φαινόμενο των spinouts να αγγίζει σήμερα την εντυπωσιακή αξία των 400 δισ. ευρώ και να δημιουργεί 160.000 νέες θέσεις εργασίας. Αυτή η στατιστική αναδεικνύει την πρόκληση και ταυτόχρονα την ευκαιρία στη μετάβαση από το εργαστήριο στην αγορά – μια διαδικασία που μπορεί να είναι χρονοβόρα, όπως παρατηρεί κανείς στην περίπτωση της Ελλάδας, αλλά επιβεβαιώνει ότι τα πανεπιστήμια εξελίσσονται σε «μηχανές καινοτομίας», που τροφοδοτούν την οικονομία με έναν ιστορικά πρωτοφανή ρυθμό.

Τα ευρωπαϊκά ακαδημαϊκά ιδρύματα μεταμορφώνονται σε εκκολαπτήρια για την επόμενη γενιά deep tech πρωταθλητών: μέχρι στιγμής, έχουν προκύψει πάνω από 7.300 spin-offs, που παράγουν συνολική αξία 398 δισ. δολαρίων και περισσότερες από 160.000 θέσεις εργασίας. Η πλειοψηφία αυτής της αξίας, περίπου 334 δισ. δολάρια, προέρχεται από τομείς όπως οι deep tech και οι life sciences. Σημαντικό είναι να σημειωθεί ότι το 40% των νέων startups που δημιουργήθηκαν μετά το 2019 προέρχονται απευθείας από πανεπιστημιακά ερευνητικά κέντρα.

Περισσότερο από το μισό αυτής της αξίας έχει παραχθεί μετά το 2015, δείχνοντας ότι η μετατροπή της έρευνας σε επιχειρηματική αξία επιταχύνεται εντυπωσιακά. Σύμφωνα με προβλέψεις για το 2025, αναμένονται περίπου 9,1 δισ. δολάρια σε νέα κεφάλαια να κατευθυνθούν σε τεχνολογίες που προέρχονται από πανεπιστήμια.

Το European Spinouts Report της Dealroom.co δείχνει ότι οι εταιρείες που προέρχονται από ευρωπαϊκά πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα συμβάλλουν καθοριστικά στην τεχνολογική και οικονομική ισχύ της ηπείρου:

• Το 32% όλων των ευρωπαϊκών deep tech startups και
• το 45% των VC-backed life sciences εταιρειών έχουν πανεπιστημιακή προέλευση.

Μάλιστα, σε τομείς υψηλής επιστημονικής εξειδίκευσης, όπως η φωτονική, η κβαντική υπολογιστική και η πυρηνική ενέργεια, το ποσοστό ανέρχεται σε πάνω από 50%.

Εξελικτικά, η επιχειρηματικότητα που προκύπτει από τα πανεπιστήμια της Ευρώπης αυξάνεται σταθερά. Πριν από το 2018, μόλις το 22% των deep tech και life sciences επιχειρήσεων προέρχονταν από spinouts. Έκτοτε, το ποσοστό αυτό έχει σχεδόν διπλασιαστεί, φτάνοντας το 40%, και τα spinouts αποτελούν ήδη το 27% των εταιρειών του χώρου που ιδρύθηκαν από το 2010 και ύστερα, συγκεντρώνοντας το 34% της συνολικής επιχειρηματικής αξίας.

Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τη μελέτη, το 2025 οι εξαγορές spinouts θα φτάσουν τα 12,3 δισ. δολάρια, με περισσότερες από 60 συναλλαγές.

Τα κορυφαία πανεπιστήμια

Η εικόνα που αποτυπώνει το European Spinouts Report 2025 δεν αποτελεί καθαρά αριθμητική αναπαράσταση, αλλά υπογραμμίζει μια βαθιά δομική αλλαγή. Η Ευρώπη έχει ενεργοποιήσει έναν μηχανισμό μεταφοράς τεχνολογίας που εξασφαλίζει ότι τα πανεπιστήμια συμμετέχουν ενεργά στην επιχειρηματικότητα.

Στην κορυφή της κατάταξης συναντάμε ακαδημαϊκά ιδρύματα παγκόσμιας εμβέλειας, όπως τα Oxford, Cambridge, ETH Zurich, EPFL Lausanne, TU Munich, UCL, DTU, Imperial College, University of Zurich και University of Bristol. Στο Ηνωμένο Βασίλειο ανήκουν πέντε από τις δέκα κορυφαίες θέσεις, ενώ η Ελβετία καταλαμβάνει τρεις και Γερμανία και Δανία από μία.

Η «μηχανή» του Ηνωμένου Βασιλείου

Κέντρο βάρους της παραγωγής νέων εταιρειών αποτελεί το Ηνωμένο Βασίλειο, με τα πανεπιστήμια της χώρας να κατατάσσονται στις πέντε από τις δέκα πρώτες θέσεις στην ευρωπαϊκή κατάταξη. Τα Oxford και Cambridge λειτουργούν ουσιαστικά ως μηχανές παραγωγής εταιρειών με υψηλή τεχνολογική καινοτομία.

Το Ηνωμένο Βασίλειο ηγείται στην αξία των spinouts με μεγάλη διαφορά από τη Γερμανία, με 559 VC-backed spinouts, 91 από τα οποία έχουν εξασφαλίσει πάνω από 10 εκατ. δολάρια χρηματοδότησης, καθώς και 11 unicorns. Αυτή η πρωτοκαθεδρία δεν είναι τυχαία, αντλεί τις ρίζες της από δύο κέντρα: το Cambridge και το Oxford, που έχουν παράγει τις περισσότερες αποτίμησεις spinouts σε όλη την Ευρώπη. Αξιοσημείωτο είναι ότι η δημιουργία του Oxford – Cambridge supercluster δημιουργεί ένα ενιαίο ισχυρό τεχνολογικό πόλο, που έχει «γεννήσει» πάνω από 200 spinouts που έχουν αντλήσει άνω των 10 εκατ. δολαρίων.

Κορυφαία πανεπιστήμια στην Ευρώπη με βάση την αξία που δημιουργείται από τις εταιρείες spin-off στον τομέα της Deep Tech και των Βιοεπιστημών © Dealroom

Ως αποτέλεσμα, η συνολική αξία των βρετανικών spinouts αγγίζει τα 126,9 δισ. δολάρια. Είναι χαρακτηριστικό ότι μεγάλες venture firms, όπως το Oxford Science Enterprises, λειτουργούν ως «venture builders» αποκλειστικά για το Oxford, «χτίζοντας» τις εταιρείες και όχι απλώς χρηματοδοτώντας τις.

Οι πρωταθλητές Ευρώπης

Η Γερμανία κατατάσσεται σταθερά δεύτερη στην Ευρώπη όσον αφορά τα πανεπιστήμια που «γεννούν» περισσότερες εταιρείες. Τα στοιχεία δείχνουν ότι 377 επιχειρήσεις από γερμανικά ακαδημαϊκά ιδρύματα έχουν υποστηριχθεί χρηματοδοτικά από venture capital funds, με συνολική αξία που ξεπερνά τα 81 δισ. δολάρια.

Εδώ, το γερμανικό μοντέλο διαφέρει από το βρετανικό: η παραγωγή εταιρειών είναι πιο προσανατολισμένη σε τεχνολογικά πανεπιστήμια με ισχυρό engineering DNA, όπως το TU Munich και το RWTH Aachen. Το TU Munich βρίσκεται στις πρώτες πέντε θέσεις των πιο παραγωγικών πανεπιστημίων στην αξία των spinouts.

Spinouts ως % των νεοφυών επιχειρήσεων Deep Tech και Life Sciences, που χρηματοδοτούνται από VC ανά τομέα στην Ευρώπη © Dealroom

Σύμφωνα με το report που εκδόθηκε από την DealRoom.co σε συνεργασία με κορυφαίους φορείς, οι μεγάλες επενδύσεις στους τομείς της αεροναυτικής, των κβαντικών υπολογιστών και της πυρηνικής ενέργειας προέρχονται κατά κύριο λόγο από γερμανικούς ερευνητικούς πυρήνες.

Μια κατηγορία μόνη της η Ελβετία

Η Ελβετία εκπροσωπεί την «αξιολόγηση της αποδοτικότητας» εντός της Ευρώπης: το ETH Zurich, το EPFL Lausanne και το University of Zurich την κατατάσσουν στα κορυφαία πανεπιστήμια με τις καλύτερες επιδόσεις στον τομέα των spinouts. Επιπλέον, οι ελβετικές ομάδες επιδεικνύουν εξαιρετική ταχύτητα στην μεταφορά τεχνολογίας.

Το ETH Zurich έχει παρουσιάσει ένα νέο ταχυδρομικό πρότυπο αδειοδότησης, που διαρκεί μόλις 6-8 εβδομάδες, με σταθερή συμμετοχή 2% σε equity. Αυτή η προσέγγιση μειώνει σημαντικά την απόσταση μεταξύ ακαδημαϊκής έρευνας και εμπορικής εφαρμογής.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η Δανία, η Σουηδία και η Φινλανδία κατατάσσονται επίσης ανάμεσα στις κορυφαίες χώρες όσον αφορά την αξία των εταιρειών που δημιουργούνται από τα πανεπιστήμια ανά κάτοικο. Το DTU στη Δανία έχει παράξει πάνω από 1.100 εταιρείες, ενώ το Karolinska Institute στη Σουηδία καταγράφει σημαντικές επιτυχίες στον τομέα των life sciences.

Επενδύσεις venture capital σε ευρωπαϊκές spinouts ανά στάδιο ανάπτυξης © Dealroom

Το σκανδιναβικό μοντέλο χαρακτηρίζεται από μια ισχυρή επιχειρηματική κουλτούρα που ανθεί μέσα στα πανεπιστήμια, καθώς και από έναν ισχυρό δημόσιο μηχανισμό χρηματοδότησης για Proof-of-Concept έργα.

Γεννιούνται στην Ευρώπη, μεγαλώνουν στις ΗΠΑ

Οι τομείς που διακρίνονται για την πανεπιστημιακή καινοτομία που μετατρέπεται σε οικονομική απόδοση είναι:

• Βιοτεχνολογία και παραγωγή φαρμάκων,
• Τεχνητή νοημοσύνη,
• Deep tech,
• Ιατρικές συσκευές,
• Κλίμα και ενέργεια,
• Ημιαγωγοί,
• Κβαντικές τεχνολογίες,
• Φωτονική,
• Techbio και
• Robotics.

Ωστόσο, η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια κρίσιμη πρόκληση. Στο στάδιο ανάπτυξης late-stage, που περιλαμβάνει χρηματοδοτήσεις άνω των 100 εκατ. δολαρίων, σχεδόν το 50% των κεφαλαίων προέρχεται από μη ευρωπαϊκές πηγές, κυρίως από τις ΗΠΑ. Αποτέλεσμα αυτού είναι πολλές μεγάλες ευρωπαϊκές spinouts να καταλήγουν να εξαγοράζονται από αμερικανικές εταιρείες ή ταμεία, οδηγώντας σε διαρροή αξίας και έδρας εκτός Ευρώπης.

Οι αριθμοί επιβεβαιώνουν ότι η Ευρώπη διαθέτει επίλεκτους επιστήμονες, αλλά δεν έχει τον κατάλληλο μηχανισμό scale-up κεφαλαίων και την απαραίτητη ευελιξία.