Η μεσογειακή διατροφή είναι ευρέως αναγνωρισμένη ως μία από τις πιο υγιεινές διατροφικές επιλογές, εστιάζοντας στην κατανάλωση φρέσκων φρούτων και λαχανικών που προσφέρουν σημαντικά θρεπτικά συστατικά με λίγες θερμίδες. Αυτή η διατροφική προσέγγιση συστήνεται ιδιαιτέρως στις εγκύους και τις νέες μητέρες για την υποστήριξη της υγείας τους και της ανάπτυξης του εμβρύου. Όμως, ο αντίκτυπος των καλλιεργητικών πρακτικών και των φυτοφαρμάκων δεν μπορεί να παραβλεφθεί.
Σύμφωνα με μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA, η συχνότητα του σακχαρώδους διαβήτη κύησης εκτοξεύτηκε από 58,2 σε 79,3 ανά 1.000 κυήσεις στις ΗΠΑ, από το 2016 έως το 2024. Αυτή η αύξηση εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την υγεία των γυναικών που βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία.
Όπως επεσήμαναν ειδικοί από τις ιατρικές σχολές του ΕΚΠΑ και του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Αλεξανδρούπολης, τα επιγενετικά ανασταλτικά αποτελέσματα από τη χρήση φυτοφαρμάκων είναι ανησυχητικά και επηρεάζουν όχι μόνο τις εγκύους αλλά και τις επόμενες γενιές.
Επιγενετικές αλλαγές συμβαίνουν λόγω της μεταβολικής δυσλειτουργίας που προκαλούν τα φυτοφάρμακα, με άμεσες αλλά και διαγενεακές επιπτώσεις.
Ο αναπληρωτής καθηγητής Παθολογίας ΕΚΠΑ Παναγιώτης Χαλβατσιώτης
Μιλώντας στο in.gr, ο κ. Χαλβατσιώτης, επικεφαλής της μελέτης στο επιστημονικό περιοδικό Physiologia, τόνισε ότι οι ‘απαγορευμένες’ ποσότητες φυτοφαρμάκων στις καλλιέργειες, παρόλο που απαγορεύονται, είναι ευρέως διαθέσιμες και στη χώρα μας. Η κατανάλωσή τους συνδέεται με την αύξηση των ποσοστών σακχαρώδους διαβήτη κύησης.
Ο κ. Χαλβατσιώτης εξήγησε: «Παρά την προτροπή μας να καταναλώνουν φρούτα και λαχανικά, η απουσία ελέγχων στις αγορές αυξάνει την ανησυχία για την ποιότητα των προϊόντων, ιδιαίτερα αυτών που εισάγονται από χώρες όπως η Τουρκία και η Αίγυπτος, όπου οι κανονισμοί είναι πιο χαλαροί.»
Ο αντίκτυπος των καλλιεργητικών πρακτικών επηρεάζει ευθέως την υγεία των εγκύων. Η πρόσφατη συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις χώρες της Mercosur στη Λατινική Αμερική έχει προκαλέσει κατακραυγή από τους αγρότες, οι οποίοι προειδοποιούν πως θα οδηγήσουν σε περαιτέρω επιπλοκές στην υγειονομική κατάσταση της κύησης.
Ο σακχαρώδης διαβήτης κύησης είναι μια κοινή, αλλά σοβαρή παθολογία, με κινδύνους για τη μητέρα και το έμβρυο, συμπεριλαμβανομένου του διαβήτη τύπου 2 αργότερα στη ζωή. Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως οι εκθέσεις σε φυτοφάρμακα, αναγνωρίζονται πλέον ως καθοριστικοί παράγοντες που συνδέονται με την ανάπτυξη της νόσου.
Σύμφωνα με τις 12 επίσημες μελέτες που δημοσιεύθηκαν, η γεωργική έκθεση σε φυτοφάρμακα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη κύησης, με ιδιαίτερη προσοχή στα νεονικοτινοειδή και τους πυρεθροειδείς, κατά την ευαίσθητη περίοδο του πρώτου τριμήνου.
Στην άλλη άκρη του Ατλαντικού
Βιοπαρακολουθήσεις σε ομάδες της Βόρειας και Λατινικής Αμερικής έχουν ανιχνεύσει φυτοφάρμακα σε εγκύους, με τις μελέτες να δείχνουν σημαντικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη του εμβρύου και στην ρύθμιση της γλυκόζης.
Η πρόσφατη έκθεση του 2024 αποκάλυψε ότι άτομα με χαμηλή έκθεση σε τοξικά φυτοφάρμακα αλλά με μεσογειακή διατροφή έχουν τον χαμηλότερο κίνδυνο για διαβήτη κύησης. Αντίθετα, οι δίαιτες κακής ποιότητας που συνοδεύονται από υψηλή ρύπανση αυξάνουν τον κίνδυνο.
Η συνέπειες της προγεννητικής έκθεσης σε φυτοφάρμακα είναι σε συνεχή έρευνα, με δεδομένα να δείχνουν ότι αυτή η έκθεση μπορεί να οδηγεί σε επικίνδυνες επιπτώσεις για τη ρύθμιση του σακχάρου κατά την εγκυμοσύνη.
Ενδοκρινολογικές και επιγενετικές διαταραχές
Πειραματικές μελέτες έχουν δείξει ότι τα φυτοφάρμακα ενδέχεται να ενισχύουν ενδοκρινικές διαταραχές και να προκαλούν αντίσταση στην ινσουλίνη μέσω διαταραχής στη σηματοδότηση ορμονών και οξειδωτικών διαδικασιών στον οργανισμό.
Οι επιγενετικές επιδράσεις από τη μητρική έκθεση στα φυτοφάρμακα μπορεί να δημιουργούν επιπτώσεις που διαρκούν σε επόμενες γενιές, επηρεάζοντας τη γεννητική και μεταβολική υγεία του εμβρύου.
Οι συγγραφείς της μελέτης αναγνωρίζουν ότι οι περιορισμοί της έρευνας εμποδίζουν την πλήρη κατανόηση των σχέσεων αυτών, προειδοποιώντας ότι απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση των σχέσεων μεταξύ διατροφής, περιβαλλοντικών παραγόντων και υγειονομικών επιπτώσεων κατά την εγκυμοσύνη.
