Διεθνής ερευνητική ομάδα, στην οποία συμμετέχουν και Έλληνες επιστήμονες, αποκάλυψε τις κρυφές διεργασίες πίσω από τη σεισμική δραστηριότητα που παρατηρήθηκε κοντά στη Σαντορίνη στα αρχές του 2025.
Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science, αναλύει την προέλευση αυτής της δραστηριότητας, η οποία προκλήθηκε από μια τεράστια μαγματική διείσδυση — ένα κατακόρυφο στρώμα μάγματος — που διαδόθηκε σε απόσταση πάνω από 20 χιλιόμετρα εντός του φλοιού της Γης, σε βάθος μεγαλύτερο από 10 χιλιόμετρα κάτω από τον πυθμένα της θάλασσας.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η ποσότητα αυτού του μάγματος θα ήταν ικανή να γεμίσει σχεδόν 200.000 πισίνες ολυμπιακών διαστάσεων ή 200 φορές τη Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας, ή περίπου 200 φορές την Ακρόπολη, ή το Empire State Building γύρω στις 500 φορές.
Επιπλέον, θα ήταν αρκετό για να καλύψει το Μανχάταν ή τα νησιά Βερμούδες με ένα παχύ στρώμα μάγματος περίπου 9 μέτρων.
Η σεισμική δραστηριότητα που σημειώθηκε ήταν μοναδική σε παγκόσμιο επίπεδο, με εκατοντάδες αισθητούς σεισμούς, αρκετοί εκ των οποίων είχαν μέγεθος μεγαλύτερο από 5 βαθμούς, οδηγώντας σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, κλείσιμο σχολείων και ανησυχία για τους κατοίκους και τους επισκέπτες.
Η μελέτη υπογραμμίζει την αβεβαιότητα που υπήρξε αναφορικά με την προέλευση των σεισμών, αν δηλαδή αυτοί οφείλονταν σε ηφαιστειακή δραστηριότητα που υποδείκνυε μια επερχόμενη έκρηξη ή αν ήταν το αποτέλεσμα τεκτονικών ρηγμάτων, συνεπώς πιθανά προοιώνιζαν έναν μεγαλύτερο σεισμό, όπως αυτός του 1956.
Η Διείσδυση Μαγματικής Φλέβας
Η ομάδα των ερευνητών ανακάλυψε την αιτία της δραστηριότητας εφαρμόζοντας προηγμένες τεχνικές μηχανικής μάθησης για να καθορίσει με ακρίβεια τη χωρική κατανομή πάνω από 25.000 σεισμών.
Χρησιμοποίησαν αυτούς τους σεισμούς ως «εικονικούς μετρητές τάσης σε βάθος», αποτυπώνοντας την κίνηση του μάγματος με άνευ προηγουμένου λεπτομέρεια.
Αυτή η απεικόνιση αναγνωρίζει και χαρτογραφεί τη διείσδυση μιας μαγματικής φλέβας, η οποία πυροδότησε τη σεισμική δραστηριότητα, αποκλείοντας την ολίσθηση τεκτονικών ρηγμάτων ως πρωταρχική αιτία.
«Η λεπτομερής χωροχρονική απεικόνιση αποδεικνύει ότι οι διεισδύσεις μάγματος προκαλούν σεισμούς και μπορεί να οδηγούν σε επικίνδυνες ηφαιστειακές εκρήξεις. Αυτή η διαδικασία δεν είναι απλή και μονόδρομη», εξηγούν οι ερευνητές.
Σύμφωνα με την έρευνα, η διείσδυση του μάγματος δεν συνέβη ομαλά, αλλά εκδηλώθηκε κατά κύματα, ανοίγοντας νέες ρωγμές και προωθώντας το μάγμα μπροστά σε παλμούς.
«Η κυματική διείσδυση του μάγματος και η παλμική αλλαγή πίεσης δημιούργησαν ένα ασυνήθιστο πλήθος σεισμών και μια καταρρακτώδη ροή γεγονότων, με τους σεισμούς να ακολουθούν ο ένας τον άλλο σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα», σημειώνουν οι ερευνητές.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι αυτή η κυματοειδής διαδικασία δεν είναι μοναδική για τη Σαντορίνη, αλλά μάλλον αποτελεί έναν θεμελιώδη μηχανισμό μεταφοράς μάγματος σε όλο τον κόσμο.
Παράλληλα, οι μέθοδοι που αναπτύχθηκαν θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους επιστήμονες να παρακολουθούν μελλοντικές κρίσεις σχεδόν σε πραγματικό χρόνο, ιδιαίτερα σε περιοχές με αυξημένη δραστηριότητα μεγαλύτερη από την εμβέλεια των παραδοσιακών μετρήσεων.
«Η Σαντορίνη, μέρος του ελληνικού ηφαιστειακού τόξου, έχει ιστορικό καταστροφικών εκρήξεων, όπως η «μινωική έκρηξη» γύρω στο 1620 π.Χ.
Η σεισμική δραστηριότητα του 2025, αν και δεν συνοδεύτηκε από έκρηξη, υπογραμμίζει τους κινδύνους για τους τοπικούς πληθυσμούς και την αναγκαιότητα γεωφυσικής παρακολούθησης υψηλής ανάλυσης.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ
