Η σύγχρονη ψηφιακή εποχή μας προσφέρει την ευχέρεια να έχουμε πρόσβαση σε μια πληθώρα πληροφοριών με το πάτημα ενός κουμπιού. Ωστόσο, οι εξατομικευμένοι αλγόριθμοι των διαδικτυακών πλατφορμών συχνά δημιουργούν την ψευδαίσθηση ότι έχουμε αποκτήσει πραγματική γνώση. Μια πρόσφατη έρευνα αποκαλύπτει ότι αυτή η αντίληψη μπορεί να είναι περισσότερο επικίνδυνη απ’ ό,τι πιστεύουμε.
Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Experimental Psychology: General, οι αλγόριθμοι που καθορίζουν το περιεχόμενο που καταναλώνουμε περιορίζουν σιωπηλά την αναζήτηση της πληροφορίας και ενισχύουν τη λανθασμένη αίσθηση κατανόησης. Ακόμα κι όταν οι χρηστές κάνουν λάθος, πιστεύουν ότι έχουν καλή γνώση του θέματος.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όταν οι συμμετέχοντες προσπαθούσαν να κατανοήσουν άγνωστες έννοιες βασισμένοι σε προτάσεις που παρείχαν αλγόριθμοι, εξερευνούσαν μόνο ένα περιορισμένο τμήμα των διαθέσιμων πληροφοριών. Ωστόσο, δήλωναν υψηλό βαθμό αυτοπεποίθησης για τις απαντήσεις τους, ακόμη και αν αυτές ήταν λανθασμένες.
Ο επικεφαλής της μελέτης, Giwon Bahg, υπογραμμίζει ότι οι προκαταλήψεις μπορούν να σχηματιστούν πολύ γρήγορα, με τους αλγόριθμους να δημιουργούν μια παραμορφωμένη αντίληψη από τα πρώτα στάδια της μάθησης. Αυτή η παράμετρος προσφέρει μια νέα διάσταση στον τρόπο που καταναλώνουμε πληροφορίες και διαμορφώνουμε τις απόψεις μας.
Για να αποδείξουν την παρατήρησή τους, οι επιστήμονες σχεδίασαν ένα πείραμα που περιλάμβανε φανταστικά “πλάσματα”, ζητώντας από τους συμμετέχοντες να τα αναγνωρίσουν. Εκείνοι που ακολουθούσαν συστάσεις από αλγόριθμους, επικεντρώνονταν επανειλημμένα στα ίδια χαρακτηριστικά, παραβλέποντας άλλες σημαντικές πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες.
Τα αποτελέσματα της μελέτης υποδεικνύουν ότι η συνεχής έκθεση σε περιορισμένο περιεχόμενο οδηγεί σε μειωμένη κατανόηση και παραπληροφόρηση, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει την ψευδαίσθηση γνώσης. Αυτή η τάση είναι χαρακτηριστική της σύγχρονης κατανάλωσης πληροφοριών στο διαδίκτυο και μας καλεί να προσεγγίζουμε την ψηφιακή πληροφόρηση με περισσότερη κριτική σκέψη.
