Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι μια από τις πιο περίπλοκες βιολογικές δομές, με περίπου 86 δισεκατομμύρια νευρώνες που συνδέονται μέσω σχεδόν 100 τρισεκατομμυρίων συνάψεων. Κάθε χρόνο, οι νευροεπιστήμονες κάνουν εκπληκτικές ανακαλύψεις που φωτίζουν τη λειτουργία του εγκεφάλου, και το 2025 δεν αποτέλεσε εξαίρεση.
Δείτε παρακάτω 10 από τις πιο εντυπωσιακές ανακαλύψεις του εγκεφάλου για το 2025, όπως δημοσιεύθηκαν στο [Scientific American](https://www.scientificamerican.com/article/10-mind-blowing-brain-discoveries-from-2025/?utm_source=chatgpt.com).
Οι “εποχές” του εγκεφάλου
Μελετώντας τις απεικονίσεις χιλιάδων ανθρώπων, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι ο εγκέφαλος περνά από πέντε διακριτές «εποχές». Αυτές οι κομβικές αλλαγές συμβαίνουν στις ηλικίες 9, 32, 66 και 83 ετών. Σε κάθε στάδιο, οι εγκέφαλοι παρουσιάζουν παρόμοιες αναδιαρθρώσεις, ενισχύοντας την κατανόηση της ανάπτυξής μας.
Χαμένες αναμνήσεις
Πολλοί ενήλικες δυσκολεύονται να θυμηθούν τα πρώτα χρόνια της ζωής τους. Ωστόσο, έρευνες δείχνουν ότι ο εγκέφαλος των βρεφών σχηματίζει μνήμες. Μελέτες του ιππόκαμπου, της δομής που σχετίζεται με τη μνήμη, δείχνουν ότι μπορεί να αποθηκεύει αναμνήσεις από τον πρώτο χρόνο, αλλά δεν έχουμε πλέον πρόσβαση σε αυτές.
Διαβάστε επίσης: Πώς ο εγκέφαλος επιλέγει τι θυμόμαστε
Νέα στοιχεία για το Αλτσχάιμερ
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα της χρονιάς αφορούσε τις πρωτεΐνες ταυ. Ενώ σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ στους ενήλικες, εμφανίζονται φυσιολογικά σε υψηλά επίπεδα στα νεογέννητα. Αυτό υποδεικνύει ότι οι επιβλαβείς αλλαγές στους ενήλικες ίσως μπορούν να προληφθούν ή να αντιστραφούν.
Διαβάστε επίσης: Αλτσχάιμερ: Νέες θεραπείες φέρνουν ελπίδα
Νευρογένεση και ενήλικη ζωή
Αντίθετα από την πεποίθηση ότι δεν μπορούν να σχηματιστούν νέοι νευρώνες μετά την παιδική ηλικία, πρόσφατες έρευνες έχουν αποδείξει ότι οι ενήλικες μπορούν να δημιουργούν νέους νευρώνες, μια διαδικασία γνωστή ως νευρογένεση. Φέτος, ερευνητές ανακάλυψαν νεοσχηματισμένους νευρώνες σε εγκεφάλους ενηλίκων μέχρι την ηλικία των 78 ετών.
Πώς ο εγκέφαλος ξεχωρίζει τη φαντασία από την πραγματικότητα
Όταν σκεφτόμαστε ένα μήλο, η δραστηριότητα του εγκεφάλου μας μοιάζει με αυτήν όταν βλέπουμε το πραγματικό φρούτο. Ωστόσο, πώς ξεχωρίζει ο εγκέφαλος το πραγματικό από το φανταστικό; Ανακαλύφθηκε ένας μηχανισμός αξιολόγησης στον κροταφικό λοβό, που εκτιμά αν ένα ερέθισμα είναι εξωτερικό ή εσωτερικό. Όταν αυτή η λειτουργία δεν είναι επαρκής, μπορεί να προκαλέσει σύγχυση ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία.
Νέα στοιχεία για τα πρωτεύοντα
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι μοναδικός, αλλά οι γνωστικές ικανότητες των πλησιέστερων συγγενών μας, των πρωτευόντων, είναι επίσης εντυπωσιακές. Οι χιμπαντζήδες μπορούν να αναθεωρούν λάθος πεποιθήσεις και οι μπονόμπο μπορούν να αντιλαμβάνονται την άγνοια των ανθρώπων — μια ικανότητα που ονομάζεται Θεωρία του Νου.
Πέρα από το ουράνιο τόξο
Ο εγκέφαλός μας ανιχνεύει τα χρώματα μέσω των κυττάρων που δέχονται το μπλε, το πράσινο και το κόκκινο φως. Ωστόσο, οι ερευνητές επιτυχώς χρησιμοποίησαν λέιζερ για να δημιουργήσουν ένα νέο χρώμα, το «olo»: ένα έντονο μπλε-πράσινο που εκτείνεται πέρα από το κανονικό οπτικό μας εύρος.
Ο εγκέφαλος εκπέμπει φως
Αλήθεια ή μύθος; Ο εγκέφαλος εκπέμπει φως! Οι ζωντανοί ιστοί αποδίδουν βιοφωτόνια ως υποπροϊόν της κατανάλωσης ενέργειας. Σε πρόσφατο πείραμα, ανιχνεύθηκαν βιοφωτόνια από τον ανθρώπινο εγκέφαλο για πρώτη φορά. Η εκπομπή τους άλλαξε κατά τη διάρκεια διάφορων νοητικών δραστηριοτήτων, και αναμένουμε να δούμε τη σημασία αυτών των φωτόνια στη γνωστική λειτουργία.
Ανθρώπινη συνείδηση: Το μεγάλο ερώτημα
Το μυστήριο της ανθρώπινης συνείδησης παραμένει αναπάντητο. Πώς η δραστηριότητα δισεκατομμυρίων νευρώνων δημιουργεί την υποκειμενική μας εμπειρία; Δύο από τις πιο διαδεδομένες θεωρίες συγκρούστηκαν πρόσφατα σε επιστημονική αντιπαράθεση. Οι ανακαλύψεις αμφισβήτησαν βασικές παραδοχές και αποδείκτηκαν ότι απέχουμε ακόμη πολύ από την πλήρη κατανόηση της ανθρώπινης συνείδησης.
ΠΗΓΗ: Scientific American
