Youtube
Μια μικρή ομάδα ανθρώπων αναφέρει ότι δεν νιώθει καμία ευχαρίστηση από τη μουσική, παρόλο που η ακοή τους είναι φυσιολογική και μπορούν να εκφράσουν συναισθήματα. Έρευνες του εγκεφάλου αποκαλύπτουν ότι τα συστήματα ανταμοιβής και ακοής τους δεν συνεργάζονται σωστά, με συνέπεια η μουσική να μην εμπνέει συναισθήματα πλήρους ευχαρίστησης.
Μια πρόσφατη μελέτη επικεντρώνεται στο πώς οι άνθρωποι βιώνουν τη μουσική και αναδεικνύει τη σημασία της συναισθηματικής αντίδρασης, της διάθεσης, της κοινωνικής σύνδεσης και της κίνησης μέσω ρυθμικών δραστηριοτήτων. Η έρευνα έχει δείξει ότι η ευχαρίστηση από τη μουσική δεν είναι πάντα «όλα ή τίποτα», αλλά εξαρτάται από τις εγκεφαλικές συνδέσεις.
Ειδικές ελλείψεις στην επικοινωνία του εγκεφάλου έχουν ως αποτέλεσμα μερικοί άνθρωποι να μην απολαμβάνουν τη μουσική, διότι το σύστημα ανταμοιβής τους δεν συσχετίζεται αποτελεσματικά με τα ακουστικά κέντρα.
Πριν από περίπου δέκα χρόνια, ερευνητές εντόπισαν άτομα που βιώνουν «ειδική μουσική ανηδονία», μια κατάσταση όπου δεν νιώθουν ευχαρίστηση από τη μουσική, ενώ συμμετέχουν κανονικά σε άλλες ευχάριστες δραστηριότητες. Αυτή η κατάσταση οφείλεται σε διακοπές επικοινωνίας μεταξύ των εγκεφαλικών περιοχών που είναι υπεύθυνες για την ακοή και εκείνων που επεξεργάζονται τα συναισθήματα. Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Trends in Cognitive Sciences από το Cell Press, διερευνά τις νευρολογικές βάσεις αυτού του φαινομένου και πώς μπορεί να προσφέρει πολύτιρες πληροφορίες για την κατανόηση της ευχαρίστησης και της ευτυχίας.
«Ένας αντίστοιχος μηχανισμός μπορεί να εξηγήσει διαφορές στις αντιδράσεις σε άλλες μορφές ανταμοιβής», τονίζει ο νευροεπιστήμονας Josep Marco-Pallarés από το Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης. «Η εξερεύνηση αυτών των κυκλωμάτων μπορεί να δώσει ώθηση σε νέες έρευνες σχετικά με διαταραχές που σχετίζονται με την ανταμοιβή, όπως η ανηδονία και ο εθισμός, αλλά και τη δυσκολία των παιδιών να αντιδράσουν σε ερεθίσματα.»
Αξιολόγηση της μουσικής ευχαρίστησης
whisperaudiology
Η ερευνητική ομάδα ανέπτυξε έναν τυποποιημένο αξιολογητή που ονομάζεται Ερωτηματολόγιο Μουσικής Ανταμοιβής της Βαρκελώνης (BMRQ), προκειμένου να μετρήσει την ευχαρίστηση που αντλούν τα άτομα από τη μουσική σε πέντε διαστάσεις. Αυτές περιλαμβάνουν την συναισθηματική αντίδραση, τη ρύθμιση της διάθεσης, την κοινωνική σύνδεση, την κίνηση (π.χ. χορός) και την επιθυμία για νέες μουσικές εμπειρίες. Τα άτομα με μουσική ανηδονία τείνουν να έχουν χαμηλές βαθμολογίες σε όλες τις κατηγορίες.
Η απεικόνιση του εγκεφάλου αποκάλυψε νευρωνική αποσύνδεση
Αναλύσεις τόσο συμπεριφοριστικών πειραμάτων όσο και εγκεφαλικών απεικονίσεων επιβεβαιώνουν ότι αυτή η κατάσταση οφείλεται σε ασθενή επικοινωνία μεταξύ διαφορετικών εγκεφαλικών δικτύων. Αν και οι άνθρωποι με μουσική ανηδονία μπορούν να αναγνωρίζουν και να επεξεργάζονται ακουστικές μελωδίες, δεν βιώνουν ευχαρίστηση από αυτή τη διαδικασία. Εγκεφαλικές σαρώσεις fMRI έχουν δείξει μειωμένη δραστηριότητα στο κύκλωμα ανταμοιβής κατά την εκτέλεση μουσικών έργων, καταδεικνύοντας την αποσύνδεση μεταξύ των περιοχών που εμπλέκονται στην ακοή και στο συναισθηματικό κέντρο.
«Η απουσία ευχαρίστησης που προκύπτει από τη μουσική δείχνει ότι υπάρχει αποσύνδεση μεταξύ του κυκλώματος ανταμοιβής και του ακουστικού δικτύου», αναφέρει ο Marco-Pallarés.
Η σπουδαιότητα των εγκεφαλικών συνδέσεων για την ευχαρίστηση
«Εάν το κύκλωμα ανταμοιβής δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε, οι άνθρωποι θα βιώνουν λιγότερη ευχαρίστηση από διάφορες μορφές ανταμοιβής», αναφέρει ο νευροεπιστήμονας Ernest Mas-Herrero του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης. «Προτείνουμε ότι όχι μόνο η λειτουργία αυτού του κυκλώματος είναι σημαντική, αλλά και η αλληλεπίδραση του με άλλες περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την επεξεργασία κάθε μορφής ανταμοιβής.»
Γενετική, Περιβάλλον και Ατομικές Διαφορές
Αν και οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμα καταλήξει για τους ακριβείς μηχανισμούς που οδηγούν στην ανάπτυξη της μουσικής ανηδονίας, φαίνεται ότι η γενετική προδιάθεση και οι βιωμένες εμπειρίες παίζουν καθοριστικό ρόλο. Μια πρόσφατη μελέτη που μελετά δίδυμα αποκάλυψε ότι η γενετική μπορεί να ευθύνεται για το 54% των διαφορών στην ευχαρίστηση από τη μουσική.
Ακόμα και σε μη πάσχοντες, οι ευαισθησίες στις ανταμοιβές ποικίλλουν σημαντικά. Ωστόσο, οι περισσότερες έρευνες σχετικά με το σύστημα εγκεφαλικών ανταμοιβών έχουν αντιμετωπίσει την ευχαρίστηση ως κάτι που ή υπάρχει ή δεν υπάρχει, αντί να εξετάζουν τη φαινομενική της ποικιλία. Αυτή η υπόθεση διαρκώς ανατρέπεται μέσω νέων ευρημάτων.
Ευρύτερες επιπτώσεις πέρα από τη μουσική
«Σκεφτόμαστε ότι η μεθοδολογία μας μπορεί να εφαρμοστεί για τη μελέτη και άλλων τύπων ανταμοιβών και, ίσως, να εντοπίσουμε άλλες ειδικές μορφές ανηδονίας», προτείνει ο Marco-Pallarés. «Είναι πιθανό, για παράδειγμα, ότι άτομα με κάποια μορφή διατροφικής ανηδονίας να έχουν έλλειψη στη συνδεσιμότητα των περιοχών του εγκεφάλου που σχετίζονται με την επεξεργασία τροφίμων.»
Η ερευνητική ομάδα συνεργάζεται τώρα με γενετιστές για να εντοπίσει γονίδια που μπορεί να συμβάλλουν στην ανάπτυξη της μουσικής ανηδονίας. Επίσης, σκοπεύουν να εξετάσουν εάν η πάθηση παραμένει σταθερή ή μπορεί να μεταβληθεί με την πάροδο του χρόνου.
Η παραπάνω έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ισπανικό Υπουργείο Επιστήμης και Καινοτομίας, την Κυβέρνηση της Καταλονίας, τα Καναδικά Ινστιτούτα Έρευνας Υγείας και το Ίδρυμα Ακρόασης του Παρισιού.
Πηγή ιστορίας:
Υλικό που παρέχεται από την Cell Press.
