Επιμέλεια: Στέλιος Βασιλούδης
Μία νέα μελέτη από επιστημονική ομάδα της Νότιας Κορέας φέρνει στο προσκήνιο μία αναπάντεχη θεωρία: αντί το Σύμπαν να συνεχίζει να διαστέλλεται, οι γαλαξίες μπορεί σύντομα να αρχίσουν να έλκονται ξανά από τη βαρύτητα. Αυτή η πρόταση ανοίγει τον δρόμο προς το φαινόμενο που ονομάζεται “Μεγάλη Σύνθλιψη”. Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι η ανακάλυψη αυτή μπορεί να είναι μία από τις πιο σημαντικές στην αστρονομία της τελευταίας γενιάς. Παρά τις συζητήσεις γύρω από την εγκυρότητα αυτών των ευρημάτων, οι επικριτές δεν έχουν ακόμη καταφέρει να καταρρίψουν τους ισχυρισμούς της νοτιοκορεατικής ομάδας.
Τι είναι η σκοτεινή ενέργεια;
Για χρόνια, οι επιστήμονες πίστευαν ότι η διαστολή του Σύμπαντος, που ξεκίνησε με τη Μεγάλη Έκρηξη πριν από περίπου 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια, θα επιβραδύνεται λόγω της βαρύτητας. Ωστόσο, το 1998, ανακαλύφθηκε η σκοτεινή ενέργεια, μια δύναμη που επιταχύνει τη διαστολή του Σύμπαντος. Μελέτες πολύ φωτεινών σουπερνόβα αποκάλυψαν ότι οι απομακρυσμένοι γαλαξίες επιταχύνονται συνεχώς, αντί να επιβραδύνονται.
Ορισμένες θεωρίες επιχειρούσαν να περιγράψουν μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα, υποστηρίζοντας ότι αυτό το συνεχώς επιταχυνόμενο Σύμπαν θα μπορούσε να απλώσει τους γαλαξίες σε τέτοια απόσταση ώστε να μην είναι σχεδόν τίποτα ορατό στον νυχτερινό ουρανό. Εξίσου ανησυχητική είναι η πιθανότητα να προκαλέσει τον “Μεγάλο Κατακερματισμό” των ίδιων των ατόμων.
Η συζήτηση για το θέμα εντάθηκε τον Μάρτιο, όταν ένα τηλεσκόπιο στην έρημο της Αριζόνα, με το όνομα Φασματοσκοπικό Όργανο Σκοτεινής Ενέργειας (Desi), κατέγραψε αναπάντεχα αποτελέσματα. Το Desi, σχεδιασμένο να εξετάσει τη σκοτεινή ενέργεια, παρακολούθησε την επιτάχυνση εκατομμυρίων γαλαξιών και ανακάλυψε ότι αυτή φαίνεται να αλλάζει με την πάροδο του χρόνου. Σύμφωνα με τον καθηγητή Ofer Lahav από το University College London, αυτή η παρατήρηση απαιτεί “έναν νέο μηχανισμό”, υποδηλώνοντας ότι μπορεί να υπάρξει ανατροπή στη φυσική όπως τη γνωρίζουμε.
Ο γαλαξίας
Στη συνέχεια, τον Νοέμβριο, η Βασιλική Αστρονομική Εταιρεία (RAS) δημοσίευσε έρευνα που φαίνεται να ενισχύει την άποψη ότι η σκοτεινή ενέργεια ενδέχεται να παρουσιάζει ακόμη μεγαλύτερη πολυπλοκότητα. Ο καθηγητής Young Wook Lee από το Πανεπιστήμιο Yonsei στη Σεούλ, η ομάδα του καιπολλοί άλλοι επιστήμονες στα έργα τους είναι ανήσυχοι σχετικά με τις διαπιστώσεις τους.
Οι ερευνητές επανεξετάσαν δεδομένα προηγούμενων σουπερνόβα, εξετάζοντας την ισχύ φωτεινότητας τους υπό το πρίσμα της ηλικίας των γαλαξιών από τους οποίους προήλθαν. Η προσαρμογή αυτή αποκάλυψε ότι η σκοτεινή ενέργεια όχι μόνο έχει αλλοιωθεί με τον χρόνο, αλλά η επιτάχυνση της φαίνεται να έχει επιβραδυνθεί. Ο καθηγητής Lee μάλιστα δήλωσε στο BBC News ότι “η μοίρα του Σύμπαντος θα αλλάξει”.
Έτσι, αν η σκοτεινή ενέργεια εξασθενεί, τότε η βαρύτητα θα μπορούσε να επηρεάσει τους γαλαξίες ώστε να έλκονται ξανά μεταξύ τους. Ο καθηγητής Lee αναφέρει ότι “Μια Μεγάλη Σύνθλιψη είναι πλέον μία πιθανότητα”, αν και το ποιο αποτέλεσμα θα επικρατήσει εξαρτάται από την πραγματική φύση της σκοτεινής ενέργειας.
Η έρευνα αναγνωρίστηκε από σχετικούς σχεδίου και δημοσιεύθηκε σε αξιόπιστο περιοδικό του RAS. Ωστόσο, οι ισχυρισμοί της ομάδας Lee δεν έγιναν αποδεκτοί από όλους τους ειδικούς στο πεδίο, όπως ο καθηγητής Γιώργος Ευσταθίου από το Ινστιτούτο Αστρονομίας του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ.
Αστρονομικό τηλεσκόπιο μέσα σε θόλο παρατηρητηρίου
Ο καθηγητής Ευσταθίου θεωρεί ότι “η συσχέτιση με την ηλικία των γαλαξιών δεν είναι αρκετά στενή” και προειδοποιεί πως είναι επικίνδυνο να εφαρμόζουμε διορθώσεις στα δεδομένα. Σε αντίθεση, η κυρίαρχη άποψη υποστηρίζει ότι το Σύμπαν συνεχίζει να διαστέλλεται με σταθερή σκοτεινή ενέργεια. Ωστόσο, ο καθηγητής Lee αντεπιτίθεται, υποστηρίζοντας ότι τα δεδομένα του βασίζονται σε 300 γαλαξίες με στατιστική σημαντικότητα “μία στο τρισεκατομμύριο για να είναι τυχαίο γεγονός”.
Από την ανακοίνωση της νοτιοκορεατικής ομάδας, δύο άλλες ερευνητικές ομάδες εκτίμησαν ξανά τη φωτεινότητα ορισμένων σουπερνόβα, αναθεωρώντας την προηγούμενη μελέτη που το πιθανόν να έχει προκαλέσει αυτή την αναταραχή. Παρά τις παρατηρήσεις και τις προσαρμογές, οι ενδείξεις δεν έχουν εκλείψει, οδηγώντας σε μία συνεχόμενη και όσο φαίνεται έντονη συζήτηση σχετικά με την αληθινή φύση του Σύμπαντος και το αν οι αστρονόμοι κυνηγούν μία ουράνια φαντασία.
Καθώς εκατοντάδες επιστημονικές μελέτες δημοσιεύονται για το θέμα, οι απόψεις των αστρονόμων διαφέρουν. Όπως λέει ο καθηγητής Robert Massey, Αναπληρωτής Διευθυντής του RAS, “ποιός δεν θέλει να καταλάβει πώς ξεκίνησε και πώς θα έρθει το τέλος του σύμπαντος; Οι άνθρωποι πάντα ενδιαφέρονταν για αυτό, είτε το βλέπουμε από θρησκευτική είτε από επιστημονική άποψη”.
Πηγή: BBC News
