Τα κρυπτονομίσματα έχουν εξελιχθεί από μια περιθωριακή καινοτομία σε έναν σημαντικό πυλώνα της παγκόσμιας οικονομίας. Από πείραμα των πρώτων χρηστών, η κεφαλαιοποίησή τους έχει φτάσει, κατά καιρούς, τα 3 τρισεκατομμύρια δολάρια, με θεσμικούς επενδυτές να αναζητούν τρόπους εισόδου στην αγορά. Η έγκριση χρηματιστηριακών προϊόντων όπως ETFs που σχετίζονται με κρυπτονομίσματα, καθώς και η έντονη συζήτηση σχετικά με τη ρύθμισή τους, αποδεικνύουν ότι το ενδιαφέρον τους έχει πλέον καθιστήσει κεντρικό θέμα στην οικονομική ατζέντα.
Ωστόσο, ένα κρίσιμο ερώτημα παραμένει: Ποιοι αντικειμενικά επηρεάζουν τις τιμές των κρυπτονομισμάτων; Είναι η μαζική συμμετοχή που καθορίζει την κατεύθυνσή τους ή μήπως κάποιοι χρήστες έχουν μεγαλύτερη επιρροή από άλλους;
Ποιοι οδηγούν τις τιμές;
Η κυρίαρχη άποψη είναι ότι η αξία των κρυπτονομισμάτων αυξάνεται όσο αυξάνεται ο αριθμός των χρηστών τους. Η μαζική υιοθέτηση θεωρείται ένδειξη ωριμότητας και σταθερότητας. Παρ’ όλα αυτά, αυτή η προσέγγιση παραβλέπει τη διαφορετικότητα των χρηστών όσον αφορά το πότε και πώς εισέρχονται στην αγορά.
Σε πολλές καινοτομίες — από ψηφιακές πλατφόρμες έως χρηματοοικονομικές αγορές — οι πρώτοι χρήστες είναι συχνά πιο ενημερωμένοι και πρόθυμοι να αναλάβουν ρίσκο, επηρεάζοντας ακόμη και την τιμολόγηση. Αυτή η συμπεριφορά φαίνεται να ισχύει και στον τομέα των κρυπτονομισμάτων.
Διαφορετικοί ρόλοι των χρηστών
Αυτή η θεώρηση επιβεβαιώνεται από πρόσφατη μελέτη, στην οποία συμμετείχα μαζί με τους Khaladdin Rzayev και Andrew Urquhart, και δημοσιεύθηκε στο European Journal of Operational Research. Αναλύσαμε δεδομένα 77 κρυπτονομισμάτων και τα ευρήματα δείχνουν ότι η συμμετοχή χρηστών έχει μεγαλύτερη σημασία στην ώρα που εντάσσονται στην αγορά. Οι πρώτοι χρήστες συμβάλλουν σε πιο σταθερές διαμορφώσεις τιμών, ενώ η μαζική είσοδος συχνά συνοδεύεται από βραχυχρόνια αστάθεια.
Οι πρώτοι χρήστες λειτουργούν ως φορείς πληροφόρησης, επενδύοντας χρόνο για να κατανοήσουν την τεχνολογία και τις προοπτικές της. Σε αντίθεση, οι μεταγενέστεροι χρήστες τείνουν να επηρεάζονται από την συμπεριφορά του πλήθους, κάτι που μπορεί να δημιουργήσει μεγαλύτερη μεταβλητότητα χωρίς να προσθέτει αξία στην προοπτική των κρυπτονομισμάτων.
Ανάλυση δεδομένων
Συνολικά, τα δεδομένα καταδεικνύουν ότι οι αποδόσεις στα κρυπτονομίσματα σχετίζονται κυρίως με την πρώιμη υιοθέτηση και όχι με τη μαζική συμμετοχή που έρχεται αργότερα. Οι πρώτοι χρήστες καθορίζουν τις τιμές, ενώ οι μεταγενέστεροι συμβάλλουν κυρίως στην προσωρινή διακύμανση τους.
Ένα παράδειγμα αναλύει δύο κρυπτονομίσματα με παρόμοιο αριθμό χρηστών αλλά διαφορετική σύνθεση υιοθέτησης. Στο πρώτο, η αύξηση των χρηστών προέρχεται κυρίως από πληροφοριοδοτικούς πρώτους συμμετέχοντες, γεγονός που οδηγεί σε πιο «καθαρή» διαμόρφωση των τιμών. Στο δεύτερο, η άνθηση γίνεται από μεταγενέστερους χρήστες, με αποτέλεσμα οι τιμές να επηρεάζονται περισσότερο από τους θορύβους της αγοράς.
Πρακτικές συνέπειες για τις αγορές
Αυτή η διάκριση έχει άμεσες πρακτικές συνέπειες. Για τους μακροχρόνιους επενδυτές, τα κρυπτονομίσματα που προσελκύουν συμμετοχή πρώτων χρηστών τείνουν να έχουν πιο αξιόπιστη συμπεριφορά τιμών. Αντίθετα, οι αγορές που κυριαρχούνται από μεταγενέστερους συμμετέχοντες εμφανίζουν συχνά μεγάλες διακυμάνσεις.
Αυτή η εικόνα είναι εξίσου σημαντική για τις ρυθμιστικές αρχές. Καθώς τα κρυπτονομίσματα μεταβαίνουν από το στάδιο των πρώτων χρηστών στη μαζική υιοθέτηση, ο κίνδυνος συμπεριφοράς αγέλης αυξάνεται. Η κατανόηση αυτής της προόδου είναι κρίσιμη για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών πολιτικών ποιοτικής ρύθμισης.
Ευρύτερα συμπεράσματα
Εξετάζοντας το συνολικότερο πλαίσιο, επισημαίνεται ότι η ωρίμανση μιας αγοράς εξαρτάται από το ποιους και πότε συμμετέχοντες αποκτά, όχι μόνο από τον αριθμό τους. Συχνά, οι πρώτοι χρήστες είναι εκείνοι που ρυθμίζουν την αγορά, χάρη στη βαθύτερη κατανόησή τους και willingness to take risks.
*Ο Αθανάσιος Σάκκας είναι Επίκουρος Καθηγητής Χρηματοοικονομικής, Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
