Οι σοβαρές γεωπολιτικές προκλήσεις που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει η Ευρώπη επισημαίνονται και φέτος από την Teneo Insights, η οποία στο outlook της για το 2026 εκτιμά ότι οι αλλαγές προς τη σωστή κατεύθυνση θα είναι περιορισμένες.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η Ρωσία και η Ουκρανία παραμένουν εγκλωβισμένες σε έναν πόλεμο φθοράς. Η Ουκρανία υποφέρει από σοβαρές ελλείψεις ανθρώπινων πόρων και στρατιωτικής υποστήριξης, ενώ η Ρωσία πλήττεται από διεθνείς κυρώσεις που ασκούν πίεση στην οικονομία της.
Οι εντάσεις και από τις δύο πλευρές καταδεικνύουν την επείγουσα ανάγκη για μία διπλωματική λύση, αν και η βιωσιμότητα οποιασδήποτε συμφωνίας παραμένει αβέβαιη. Οι όροι που θα διέπουν την επίλυση της σύγκρουσης θα έχουν σημαντικές συνέπειες για την Ουκρανία, την Ευρώπη και την εμπιστοσύνη στους δυτικούς θεσμούς.
Επιπλέον, η Teneo Insights επισημαίνει ότι η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις στον εμπορικό τομέα, εξαιτίας του ανταγωνισμού με τις υπερδυνάμεις, κυρίως τις ΗΠΑ και την Κίνα. Παρά τα όποια συμφωνηθέντα με τις ΗΠΑ, οι κίνδυνοι που σχετίζονται με την εφαρμογή αυτών των εμπορικών συμφωνιών παραμένουν και η στρατηγική διαφοροποίησης του εμπορίου είναι υπό κίνδυνο.
Επιπλέον, η αυξανόμενη επιρροή των δεξιών πολιτικών στην Ευρώπη προκαλεί εσωτερικές εντάσεις, καθώς οι κυβερνήσεις καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και στις πιέσεις της ακροδεξιάς.
Πόλεμος Φθοράς
Καθώς πλησιάζει η πέμπτη χρονιά του πολέμου φθοράς μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, τα σημάδια εξάντλησης γίνονται όλο και πιο εμφανή σύμφωνα με την Teneo Insights.
Οι Ουκρανικές δυνάμεις παλεύουν να αποκρούσουν τις επιθέσεις, ενώ αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις σε προσωπικό και περιορισμούς στην εξωτερική στρατιωτική υποστήριξη.
Επιπλέον, οι συνέπειες της εκτεταμένης διαφθοράς και οι επιδεινούμενες συνθήκες διαβίωσης πλήττουν το ηθικό των Ουκρανών.
Από την άλλη πλευρά, η ρωσική οικονομία υφίσταται σημαντικές πιέσεις λόγω των διεθνών κυρώσεων, που εστιάζουν στα ενεργειακά έσοδα της Μόσχας.
Η εγχώρια πολιτική πίεση, σε συνδυασμό με την αναζήτηση διπλωματικής λύσης, καθιστά τα επόμενα βήματα κρίσιμα για την ένταση της σύγκρουσης. Παρά την πιθανότητα μιας συμφωνίας, η αποτελεσματικότητα και η διάρκεια αυτής παραμένει υπό αμφισβήτηση.
Οι όροι της πιθανής συμφωνίας θα επηρεάσουν αναμφίβολα την εμπιστοσύνη στους Δυτικούς θεσμούς και την μακροπρόθεσμη σταθερότητα της περιοχής.
Εμπορικός Ανταγωνισμός Υπερδυνάμεων
Έως το 2025, η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο είχαν προχωρήσει σε συμφωνίες με τις ΗΠΑ, όμως αυτές οι συμφωνίες παραμένουν εύθραυστες, αναφέρει η Teneo Insights.
Η εφαρμογή των επενδυτικών και εμπορικών δεσμεύσεων των Ευρωπαίων συνοδεύεται από νομικές και πολιτικές πρωτοβουλίες στην Ουάσινγκτον, οι οποίες αλληλεπιδρούν με τις γεωπολιτικές εξελίξεις, συμπεριλαμβανομένων των σχέσεων με την Κίνα.
Στις σχέσεις με το Πεκίνο, παραμένει ασαφές εάν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ενεργοποιήσει το Αντίμετρο Εκβιασμού της. Η Ευρώπη παρακολουθεί προσεκτικά το νέο Πενταετές Σχέδιο της Κίνας και τις δεσμεύσεις της για μειώσεις επιδοτήσεων.
Δυσκολίες στη Διαφοροποίηση
Οι προσπάθειες διαφοροποίησης του εμπορίου είναι συνεχώς εκτεθειμένες στον αυξανόμενο ανταγωνισμό των υπερδυνάμεων. Η νέα πίεση από τις ΗΠΑ στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού προσφέρει ευνοϊκούς όρους στους εταίρους που η Ευρώπη δεν μπορεί να ανταγωνιστεί.
Η αντίπροσφορά της ΕΕ στηρίζεται στην αξιοπιστία και τη ρυθμιστική συνέπεια, αν και οι μεγάλες εμπορικές συμφωνίες δεν έχουν περάσει χωρίς αμφισβήτηση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσπαθεί να μειώσει τα εσωτερικά ρυθμιστικά βάρη και οι εμπορικοί εταίροι πιέζουν για εξαιρέσεις από τις νέες ρυθμίσεις.
Ο Καταλύτης… Άκρα Δεξιά
Πώς θα επηρεάσει η συνεχόμενη στροφή της ευρωπαϊκής πολιτικής προς τα δεξιά τις εξελίξεις; Αυτό είναι ένα καίριο ερώτημα που θέτει η Teneo Insights, καθώς η συνεργασία των μετριοπαθών δυνάμεων με την άκρα Δεξιά αποτελεί κρίσιμο παράγοντα.
Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην εξέλιξη δεξιών συμμαχιών, ενώ στις εκλογές της Ισπανίας προκύπτουν παρόμοια ερωτήματα.
Στην Ουγγαρία, η κατάσταση είναι διαφορετική, καθώς η άκρα Δεξιά διατηρεί την εκτελεστική εξουσία. Οι εκλογές εκεί θα δοκιμάσουν τη δύναμη του Βίκτορ Όρμπαν και μπορεί να αναδείξουν περαιτέρω ερωτήματα για την ποιότητα των θεσμών.
Η άνοδος της άκρας Δεξιάς σε ολόκληρη την Ευρώπη δημιουργεί προκλήσεις για τις κυβερνήσεις, καθώς οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις είναι επείγουσες, ενώ οι δυνάμεις της Δεξιάς αποθαρρύνουν τις κεντρώες πολιτικές από το να αναλάβουν τολμηρές πρωτοβουλίες.
Το 2026 μπορεί να αποτελέσει κρίσιμη χρονιά για τις πολιτικές εξελίξεις της Ευρώπης, καθώς οι κυβερνήσεις θα κληθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στις επιταγές του μοντέρνου κόσμου και την εσωτερική τους σταθερότητα.
