Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται σε μια περίοδο έντονης αβεβαιότητας, με κινδύνους που προέρχονται από πολλαπλές πηγές: γεωπολιτικές εντάσεις, αναβίωση του προστατευτισμού, ενεργειακή αστάθεια και επίμονος πληθωρισμός. «Τα πάντα ρει» στην παγκόσμια οικονομία, με την Ευρώπη και την Ελλάδα να βρίσκονται στο επίκεντρο αυτών των προκλήσεων λόγω της ενεργειακής εξάρτησης και της δημογραφικής πίεσης.
Αν και η παγκόσμια οικονομία διατηρεί έναν ρυθμό ανάπτυξης, η επιβράδυνση είναι χαρακτηριστική. Σύμφωνα με τις πρόσφατες προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), ο μέσος ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται να μειωθεί από 3,6% (2001-2005) στο 2,6% (2026-2030).
Στην Ευρώπη, ο αντίστοιχος ρυθμός αναπτύσσεται από το 2,7% στο 1,5%. Ειδικότερα, η Ελλάδα προβλέπεται να βιώσει επιβράδυνση από το 4,2% στο 1,7%, μια πτώση μεγαλύτερη από τον παγκόσμιο ή τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η γεωπολιτική κατάσταση αποτελεί την κύρια πηγή αβεβαιότητας. Η αντιπαράθεση ΗΠΑ-Κίνας έχει επεκταθεί πέρα από τις εμπορικές διαμάχες, επηρεάζοντας την τεχνολογία και τους ημιαγωγούς, γεγονός που προκαλεί αναταραχή στις διεθνείς αγορές. Στο περιφερειακό επίπεδο, οι συγκρούσεις στην Ουκρανία και η αστάθεια στη Μέση Ανατολή εντείνουν την αβεβαιότητα στις αγορές τροφίμων και ενέργειας.
Αξιοσημείωτη είναι η ενεργειακή αστάθεια, με τις τιμές ενέργειας να διακυβεύονται απροσδόκητα, γεγονός που ενδέχεται να πλήξει τη βιωσιμότητα της ανάπτυξης. Η Ευρώπη, αν και έχει μειώσει την εξάρτησή της από το ρωσικό αέριο, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλότερες τιμές ενέργειας από τη βόρεια Αμερική και την Ασία.
Ο πληθωρισμός, αν και υποχωρεί σταδιακά, παραμένει σε ύψη υψηλότερα από τα προ πανδημίας επίπεδα. Οι παραγόντες όπως οι τιμές ενέργειας και οι εφοδιαστικές αλυσίδες πιέζουν τις κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν τα επιτόκια υψηλά για περισσότερο από όσο αναμενόταν.
Μια λιγότερο εμφανής, αλλά κρίσιμη πηγή ανησυχίας είναι το παγκόσμιο χρέος. Πολλά κράτη έχουν αυξήσει το χρέος τους σε περιόδους χαμηλών επιτοκίων, γεγονός που καθιστά δύσκολη την εξυπηρέτησή του. Ο κίνδυνος χρεοκοπιών είναι πιο έντονος στις αναπτυσσόμενες οικονομίες.
Η τεχνητή νοημοσύνη θεωρείται μια από τις νέες υποσχέσεις για αύξηση της παραγωγικότητας. Ωστόσο, ενέχει κινδύνους που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε υπερβολικές χρηματιστηριακές αποτιμήσεις. Η αύξηση των ψηφιακών απειλών και οι επιθέσεις στις υποδομές προσθέτουν μια ακόμη διάσταση αβεβαιότητας.
Η ελληνική οικονομία, αν και αναπτύσσεται ταχύτερα από τον μέσο όρο της ΕΕ, παραμένει ευάλωτη λόγω των διαρθρωτικών της αδυναμιών: υψηλό εξωτερικό χρέος, πολιτική πόλωση, και περιορισμένη εξωστρέφεια.
Η τρέχουσα περίοδος αβεβαιότητας δημιουργεί και κινδύνους, αλλά και ευκαιρίες. Μέσω στρατηγικών επενδύσεων, πολιτικής σταθερότητας και ενίσχυσης της παραγωγικότητας, η Ελλάδα μπορεί να ορίσει μια νέα πορεία ανάπτυξης.
Ο κ. Γιώργος Αλογοσκούφης είναι ομότιμος καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και πρώην υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών.
Διαβάστε περισσότερα στην ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
