Οι υψηλές θερμοκρασίες, οι ήπιοι χειμώνες και οι έντονες βροχοπτώσεις διαμορφώνουν ευνοϊκές συνθήκες για τους πολυάριθμους ”συγκάτοικους” της καθημερινότητάς μας, τα κουνούπια. Ο αντίκτυπος της κλιματικής αλλαγής γίνεται ολοένα και πιο εμφανής, καθώς τα κουνούπια επεκτείνονται και σε περιοχές που ήταν ανέπαφες απ’ αυτά. Ένα πρόσφατο παράδειγμα είναι η Ισλανδία, όπου αναφέρθηκε η πρώτη καταγραφή του είδους Culiseta annulata, όπως έγινε γνωστό στα τέλη Οκτωβρίου από εντομολόγους.
Ο δρ Αντώνιος Μιχαηλάκης, ερευνητής στο Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο και μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΕΟΔΥ, εξηγεί στους δημοσιογράφους του Αθηναϊκού-Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων ότι τα κουνούπια είναι ευαίσθητα στις διακυμάνσεις θερμοκρασίας. «Η ικανότητά τους να ανιχνεύουν ακόμα και μικρές κλιματικές μεταβολές είναι κρίσιμη για την επιβίωσή τους», αναφέρει ο δρ Μιχαηλάκης. Συνήθως εμφανίζονται το καλοκαίρι και εξαφανίζονται το χειμώνα, αλλά οι ήπιοι χειμώνες τους επιτρέπουν να συνεχίζουν την ύπαρξή τους.
Σύμφωνα με τον ερευνητή, ο βιολογικός κύκλος των κουνουπιών είναι άμεσα συνδεδεμένος με την θερμοκρασία. Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής κάνουν αυτές τις συνθήκες πιο ευνοϊκές, και οι πληθυσμοί τους εκτοξεύονται σε περιοχές που κάποτε ήταν απέναντι σε αυτή την απειλή.
«Θερμοκρασίες πάνω από 30 βαθμούς Κελσίου και έντονες βροχοπτώσεις δημιουργούν τέλεια περιβάλλοντα για να υπάρξουν», προσθέτει ο κ. Μιχαηλάκης. «Η Μεσόγειος διαφαίνεται ότι κατευθύνεται προς μια δωδεκάμηνη δραστηριότητα των εντόμων, κάτι που ενέχει σοβαρούς κινδύνους για νοσήματα». Ο δρ Μιχαηλάκης υπογραμμίζει την ανάγκη μιας στρατηγικής παρακολούθησης και καταπολέμησης των κουνουπιών.
Η διάρκεια της παρουσίας τους στην Ελλάδα είναι ένα ζήτημα που απασχολεί τους επιστήμονες τα τελευταία χρόνια. Ο ήπιος χειμώνας φαίνεται να παρατείνει τη δραστηριότητά τους, με την απουσία παρατεταμένων χαμηλών θερμοκρασιών να τους επιτρέπει να ολοκληρώνουν τον βιολογικό τους κύκλο.
Εξετάζοντας τις προσαρμογές των κουνουπιών, ο δρ Μιχαηλάκης επισημαίνει ότι οι ιοί που μεταδίδονται από αυτά προσαρμόζονται επίσης στις νέες συνθήκες. «Η καταγραφή του ιού του Δυτικού Νείλου εξακολουθεί να γίνεται ακόμη και τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο», λέει. «Αυτό δείχνει ότι όχι μόνο τα κουνούπια προσαρμόζονται αλλά και οι ιοί που μεταφέρουν». Αυτό έχει σημασία για την αιμοδοσία, καθώς μη μολυσμένα άτομα μπορεί να μεταδώσουν τον ιό.
Απειλές από το κουνούπι-τίγρης
Εκτός από το κοινό κουνούπι (Culex pipiens), ένα άλλο είδος που προβληματίζει είναι το Ασιατικό κουνούπι τίγρης (Aedes albopictus), φορέας επιβλαβών ιών όπως οι Chikungunya, Dengue και Zika. Αν και μέχρι τώρα η μετάδοση είναι σπάνια στην Ελλάδα, ο κίνδυνος παραμένει, ειδικά αν υπάρξουν εισαγόμενα κρούσματα από μολυσμένα άτομα.
Η δραστηριότητα του κουνούπι τίγρη μπορεί να επεκταθεί μέχρι τους χειμερινούς μήνες, κάτι που παρατηρήθηκε το 2022 όταν αύγα βρέθηκαν και τον Ιανουάριο. Αυτό επισημαίνει την προσαρμοστικότητα του είδους στα νέα κλιματικά δεδομένα.
Η Ελλάδα δεν έχει μέχρι στιγμής κρούσματα ενδογενούς δάγκειου πυρετού, ωστόσο, οι γιατροί είναι σε επιφυλακή. Πρέπει να ληφθούν προληπτικά μέτρα, όπως ο ψεκασμός σε αεροπλάνα από χώρες υψηλού κινδύνου, για να αποτραπεί η εξάπλωση.
Οι δημοτικές αρχές αναγκάζονται να επεκτείνουν τα προγράμματα καταπολέμησης των κουνουπιών, καθώς οι παρατεταμένες περίοδοι παρουσίας τους επιφέρουν πρόσθετο κόστος για τα νοικοκυριά. Επίσης, οι κοινωνικοοικονομικές ανισότητες συμβάλλουν στην αύξηση των πληθυσμών τους σε συγκεκριμένες περιοχές.
Στρατηγική συνεργασίας
Η αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης απαιτεί συνεργασία σε όλα τα επίπεδα. Αυτή η «αλυσίδα» περιλαμβάνει το κράτος, την αυτοδιοίκηση και τους πολίτες. Αν κάποιος κρίκος δεν λειτουργήσει, το αποτέλεσμα θα είναι ατελές
Ο δρ Μιχαηλάκης υπογραμμίζει τη σημασία της ενημέρωσης και της εκπαίδευσης των πολιτών, καθώς οι ενέργειές τους επηρεάζουν τη ζωή όλων. Η κοινή προσπάθεια μπορεί να σώσει ζωές και να προστατέψει τις κοινότητες από τις απειλές που φέρνουν τα κουνούπια.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την κλιματική αλλαγή και τις επιπτώσεις της στα κουνούπια, μπορείτε να επισκεφθείτε τον ιστότοπο του [ΕΟΔΥ](https://eody.gov.gr).
Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ
