Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας αποτελεί ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα παραδείγματα νόσου που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευτεί με επιτυχία, εφόσον διαγνωστεί έγκαιρα. Ο προσυμπτωματικός έλεγχος, κυρίως μέσω του τεστ Παπανικολάου και της ανίχνευσης του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV), έχει οδηγήσει σε μείωση της συχνότητας και της θνησιμότητας από καρκίνο του τραχήλου στις Ηνωμένες Πολιτείες κατά περισσότερο από 50% την τελευταία πεντηκονταετία.
Παρά τη σημαντική πρόοδο, το ζήτημα παραμένει επίκαιρο. Πολλές γυναίκες ενδέχεται να διαγνωστούν σε προχωρημένα στάδια της νόσου, όπου οι θεραπευτικές επιλογές είναι πιο περιορισμένες και η πρόγνωση σαφώς επιβαρυμένη. Όταν ο καρκίνος ανιχνεύεται νωρίς, τα ποσοστά πενταετούς επιβίωσης ξεπερνάνε το 90%. Σε αντίθεση, με την παρουσία απομακρυσμένων μεταστάσεων, το ποσοστό αυτό μειώνεται σε περίπου 20%.
Ο βασικότερος λόγος πίσω από αυτή τη θλιβερή διαφορά είναι ότι πολλές γυναίκες δεν ακολουθούν σταθερά τις προτεινόμενες διαδικασίες ελέγχου. Εκτιμάται ότι σχεδόν 1 στις 4 γυναίκες στις ΗΠΑ δεν είναι ενημερωμένη ή δεν τηρεί τις οδηγίες για τον προσυμπτωματικό έλεγχο. Μάλιστα, σχεδόν το 50% των γυναικών που διαγιγνώσκονται με καρκίνο του τραχήλου της μήτρας είτε δεν έχουν υποβληθεί ποτέ στον έλεγχο είτε δεν έχουν υποβληθεί τακτικά. Κατά κανόνα, οι χαμηλότερες διαγνωστικές συμμετοχές παρατηρούνται σε γυναίκες με χαμηλότερο εισόδημα, λιγότερα χρόνια εκπαίδευσης και περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας.
Στο πλαίσιο αυτό, οι νέες οδηγίες για τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, οι οποίες ανακοινώθηκαν πρόσφατα από το Υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών των ΗΠΑ και δημοσιεύθηκαν στο JAMA, αντιπροσωπεύουν μια σημαντική πρόοδο.
Η πιο ουσιαστική αλλαγή απευθύνεται στις γυναίκες ηλικίας 30 έως 65 ετών του γενικού πληθυσμού, οι οποίες δεν έχουν αυξημένο κίνδυνο. Για αυτή την ομάδα, ο έλεγχος με εξέταση υψηλού κινδύνου HPV (hrHPV) κάθε 5 χρόνια καθιερώνεται ως η προτιμώμενη μέθοδος. Το τεστ Παπανικολάου παραμένει επιλογή, είτε αυτόνομα είτε σε συνδυασμό με το HPV τεστ, ειδικά όταν ο έλεγχος HPV δεν είναι διαθέσιμος.
Επιπλέον, η πιο σημαντική καινοτομία που αναμένεται να αλλάξει τον τομέα του προσυμπτωματικού ελέγχου είναι η δυνατότητα αυτοληψίας δείγματος για τον έλεγχο HPV. Αυτό σημαίνει ότι οι γυναίκες μπορούν να συλλέξουν μόνες τους το κολπικό δείγμα, είτε σε ιατρείο είτε στο σπίτι, και να το στείλουν για ανάλυση στο εργαστήριο.
Μελέτες έχουν αποδείξει πως η αυτοληψία δείγματος είναι εξίσου αξιόπιστη με τη λήψη δείγματος από γιατρό στην ανίχνευση του ιού HPV. Ταυτόχρονα, μειώνει σημαντικά τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν πολλές γυναίκες στον έλεγχο — όπως ο φόβος από την γυναικολογική εξέταση ή οι δυσκολίες μετακίνησης, ενώ προσφέρει και μεγαλύτερη ιδιωτικότητα και αίσθημα ελέγχου.
Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο των νέων οδηγιών είναι η κατάργηση του οικονομικού κόστους. Οι ασφαλιστικοί φορείς υποχρεούνται να καλύπτουν όχι μόνο τον αρχικό έλεγχο αλλά και όλες τις απαραίτητες συμπληρωματικές εξετάσεις που ακολουθούν, όπως κυτταρολογικό έλεγχο, βιοψία ή κολποσκόπηση.
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι οι νέες οδηγίες αφορούν γυναίκες μέσου κινδύνου και δεν ισχύουν για γυναίκες με αυξημένο κίνδυνο, όπως αυτές που είναι ανοσοκατεσταλμένες ή έχουν ιστορικό σοβαρών προκαρκινικών αλλοιώσεων.
Ο προσυμπτωματικός έλεγχος του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας είναι σωτήριος. Η εισαγωγή της αυτοληψίας δείγματος και η διεύρυνση των επιλογών, σε συνδυασμό με την κατάργηση του οικονομικού κόστους, αποτελούν καθοριστικά βήματα για την αύξηση της συμμετοχής στον έλεγχο. Αυτή η εξέλιξη ενδυναμώνει τις γυναίκες, μειώνει τις ανισότητες στην υγεία και φέρνει πιο κοντά τον στόχο της ουσιαστικής πρόληψης ενός καρκίνου που, σε μεγάλο βαθμό, είναι προληπτικός.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις νέες οδηγίες και την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, μπορείτε να επισκεφθείτε [JAMA](https://jamanetwork.com/journals/jama) και άλλες πηγές υγειονομικής περίθαλψης.
Christine B, Bush M, Thurakal A, Sheehy AM. New Cervical Cancer Screening Guidelines From the US Department of Health and Human Services: Strengthening Women’s Preventive Health. JAMA. 2026 Jan 5. doi: 10.1001/jama.2025.26456
