Το θρυλικό διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble, από την εκτόξευσή του το 1990, έχει προσφέρει μοναδικές εικόνες του διαστήματος, συμβάλλοντας σημαντικά στην κατανόηση του σύμπαντος. Με τις εκπληκτικές του λήψεις, μας αποκάλυψε γαλαξίες, αστέρια και πλανήτες σε περιοχές που, πριν από αυτό, φάνταζαν κενές. Ωστόσο, 36 χρόνια μετά την εκτόξευσή του, το Hubble δείχνει να πλησιάζει το τέλος της πορείας του, καθώς παρατηρούνται σημάδια φθοράς και η τροχιά του πλησιάζει τη Γη, ενδεχομένως νωρίτερα από το αναμενόμενο.
Μια ομάδα επιστημόνων έχει αναλάβει να υπολογίσει την πιθανή ημερομηνία επανεισόδου του Hubble στην ατμόσφαιρα της Γης, όπου θα καεί. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους, το 2033 φαίνεται να είναι η πιο πιθανή ημερομηνία, ωστόσο υπάρχει 10% πιθανότητα να συμβεί αυτό ήδη το 2029, γεγονός που σημαίνει πως το Hubble μπορεί να έχει μόνο τρία χρόνια ζωής.
Τα νεότερα δεδομένα παρουσιάστηκαν στη συνάντηση της Αμερικανικής Αστρονομικής Εταιρείας, η οποία διεξήχθη αυτή την εβδομάδα στο Φοίνιξ της Αριζόνα, όπως ανέφερε ο Jeff Foust. Δυστυχώς, η NASA δεν διαθέτει προς το παρόν κάποιο πλάνο για την ανύψωση του Hubble σε μια πιο σταθερή τροχιά, αν και μια ιδιωτικά χρηματοδοτούμενη εναλλακτική θα μπορούσε να προσφέρει μια λύση για την επιβίωση του τηλεσκοπίου.
Το Hubble, εκτοξευμένο στις 14 Απριλίου 1990 από το Διαστημικό Λεωφορείο Discovery, λειτουργεί σε χαμηλή τροχιά που φτάνει μέχρι και τα 579 χιλιόμετρα από την επιφάνεια της Γης. Παρά την αραιή ατμόσφαιρα σε αυτό το υψόμετρο, η ατμοσφαιρική αντίσταση έχει αναγκάσει το τηλεσκόπιο να μειώσει την τροχιά του στα 525 χιλιόμετρα, όπως αναφέρει η NASA.
Στο παρελθόν, η NASA έχει υλοποιήσει προγράμματα συντήρησης για να παρατείνει τη ζωή του Hubble. Το 2022, η NASA σε συνεργασία με την SpaceX ανακοίνωσε σχέδια για να επαναφέρουν το τηλεσκόπιο στο αρχικό του υψόμετρο των 600 χλμ, κάτι που θα του επέτρεπε να παραμείνει ενεργό για μερικά ακόμη χρόνια. Ωστόσο, παρά τις ενθουσιώδεις ανακοινώσεις, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει κανένα σχέδιο για την αποκατάσταση της κατάστασης.
Οι επιστήμονες που συμμετέχουν στις νέες εκτιμήσεις συνδυάζουν δεδομένα τροχιάς του Hubble με τις δυνάμεις οπισθέλκουσας της ατμόσφαιρας. Αυτές οι δυνάμεις ποικίλλουν ανάλογα με την ηλιακή δραστηριότητα, καθώς ο Ήλιος επηρεάζει την πυκνότητα της ανώτερης ατμόσφαιρας της Γης.
«Οι ηλιακές ροές παραμένουν υψηλότερες και διαρκούν περισσότερο απ’ ότι αναμενόταν, γεγονός που οδηγεί σε πρόωρες προβλέψεις επανεισόδου του Hubble εάν δεν υπάρξει αποστολή επανένταξης», μας εξηγεί η ομάδα του Hubble Reentry Tracker.
Καθώς οι ηλιακές ροές είναι αυξημένες τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες προβλέπουν ότι η επανείσοδος του Hubble μπορεί να συμβεί σε μόλις 5-6 χρόνια. Στη θετική εκτίμηση, η διάρκεια ζωής του μπορεί να φτάσει τα 15 χρόνια, ενώ η χειρότερη εκτίμηση προτείνει το 2029 ως το τέλος του Hubble.
Ρεκόρ για την αστρονομία! Κατέγραψαν την πιο βίαιη περιοχή του Ήλιου με απίστευτη ευκρίνεια
Καθώς το υψόμετρο του Hubble συνεχώς μειώνεται, αυξάνεται η πυκνότητα της ατμόσφαιρας, επιταχύνοντας τη διαδικασία διάλυσης του τηλεσκοπίου. Όταν το Hubble φτάσει στα 400 χιλιόμετρα υψόμετρο, θα έχει μόλις ένα χρόνο μέχρι την προγραμματισμένη του επανείσοδο στην ατμόσφαιρα, όπου θα καεί από τη μεγάλη τριβή.
Με τις τεχνολογικές εξελίξεις, είναι απαραίτητο να βρεθούν νέες εναλλακτικές λύσεις για να συνεχιστεί η ροή δεδομένων στην αστρονομία. Έτσι, αυτή την εβδομάδα, η πρώην CEO της Google, Eric Schmid, ανακοίνωσε την πρόθεσή της να χρηματοδοτήσει την κατασκευή ενός μεγάλου διαστημικού τηλεσκοπίου και τριών επίγειων αστεροσκοπείων. Το νέο διαστημικό τηλεσκόπιο, ονομάζεται Lazuli και θα αποτελέσει έναν σύγχρονο «διάδοχο» του Hubble, όπως αναφέρει άρθρο του Ars Technica.
Η επένδυση προέρχεται από την εταιρεία Schmidt Sciences, που ίδρυσαν ο Eric Schmid και η σύζυγός του, Wendy. Το ποσό χρηματοδότησης δεν έχει γίνει γνωστό, ωστόσο αναμένεται να διατεθεί για την υλοποίηση του Συστήματος Αστεροσκοπίων Schmidt. Εάν πραγματικά ολοκληρωθεί, το Lazuli θα γίνει το πρώτο ιδιωτικά χρηματοδοτούμενο διαστημικό τηλεσκόπιο στην ιστορία.
Το τηλεσκόπιο Lazuli θα διαθέτει κάτοπτρο πλάτους 2.4 μέτρων και θα έχει ελλειπτική τροχιά, επιτρέποντάς του να κινείται σε μεγαλύτερες αποστάσεις από την αρχική θέση του Hubble. Η εκτόξευση του Lazuli προγραμματίζεται για τα τέλη του 2028.
«Βρισκόμαστε σε ατέλειωτες δεκαετίες τεχνολογικών εξελίξεων από την εποχή του Hubble», δηλώνει στο Ars Technica η Arpita Roy, επικεφαλής του Ινστιτούτου Αστροφυσικής και Διαστήματος στο Schmidt Sciences. «Το Lazuli είναι μια πλήρως εξελιγμένη εκδοχή του Hubble, με μεγαλύτερο κάτοπτρο, γρηγορότερη απόκριση και καλύτερα όργανα».
