Όλοι μας έχουμε βρεθεί σε εκείνη τη δύσκολη κατάσταση: γνωρίζουμε ότι πρέπει να κάνουμε ένα σημαντικό τηλεφώνημα ή να ετοιμάσουμε μια βαρετή παρουσίαση, αλλά κάτι μας κρατάει πίσω από το να το ξεκινήσουμε. Αυτή η αδυναμία να αναλάβουμε δράση, όταν γίνεται έντονα αισθητή, μπορεί να οφείλεται σε μια κατάσταση γνωστή ως αβουλία. Η αβουλία δεν είναι απλώς τεμπελιά ή απερισκεψία. Πολύ συχνά, παρατηρείται σε άτομα που πάσχουν από κατάθλιψη ή άλλες ψυχικές παθήσεις, και πρόκειται για μια παθολογική μορφή αναβλητικότητας που μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την καθημερινότητά τους.
Ένας από τους κύριους λόγους για τον οποίο τα άτομα που βιώνουν αβουλία δεν αναλαμβάνουν δράση, είναι η αίσθηση ότι η προσπάθεια που απαιτείται είναι πολύ μεγάλη. Μελέτη που πρόσφατα δημοσιεύθηκε στο Current Biology έχει εντοπίσει έναν «διακόπτη» που σχετίζεται με την αναβλητικότητα, ρίχνοντας φως στην αναγκαιότητα θεραπευτικών παρεμβάσεων.
Ο Ρόλος του Εγκεφάλου στην Κινητοποίηση
Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι, πριν αναλάβουμε μια δράση, ο εγκέφαλος αξιολογεί την απαιτούμενη προσπάθεια. Αν θεωρήσουμε ότι το κόστος είναι ψηλό, η ενεργοποίηση για την εκτέλεση της εργασίας μειώνεται δραστικά. Αυτή η διαδικασία σχετίζεται κυρίως με δύο περιοχές του εγκεφάλου: το κοιλιακό ραβδωτό σώμα (VS) και το κοιλιακό ωχρό σώμα (VP). Μέχρι τώρα, ο μηχανισμός αυτής της διαδικασίας παρέμενε αδιευκρίνιστος.
Στην πρόσφατη μελέτη, οι ερευνητές μπλόκαραν αυτό το κύκλωμα σε πιθήκους και παρατήρησαν ότι τα ζώα έγιναν πιο πρόθυμα να συμμετάσχουν σε εργασίες που προηγουμένως απέφευγαν. Στο Πανεπιστήμιο του Κιότο, οι ερευνητές εκπαίδευσαν δύο αρσενικούς μακάκους να εκτελούν δύο εργασίες λήψης αποφάσεων. Η επιτυχής ολοκλήρωση της πρώτης εργασίας οδηγούσε σε επιβράβευση με μια γουλιά νερού, ενώ η δεύτερη συνοδευόταν από ένα ενοχλητικό φύσημα αέρα.
«Το κοιλιακό ωχρό σώμα θα μπορούσε να είναι το κέντρο του ελλείμματος κινητοποίησης ή της απάθειας στην κατάθλιψη»
Καθώς αναμενόταν, οι μακάκοι ήταν λιγότερο πρόθυμοι να αναλάβουν τη δεύτερη εργασία. Ωστόσο, όταν οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια προηγμένη γενετική μέθοδο για να εμποδίσουν την ανταλλαγή σημάτων μεταξύ των περιοχών VS και VP, οι μακάκοι έδειξαν σχεδόν ίση προθυμία για τις δύο εργασίες, υποδηλώνοντας ότι ο διακόπτης της αναβλητικότητας είχε απενεργοποιηθεί.
Τα δεδομένα που συνέλεξαν οι ερευνητές, αφήνουν να διαφανεί ότι η περιοχή VS εντοπίζει δραστηριότητες που προκαλούν στρες και στέλνει σήματα στην περιοχή VP για να αναστείλει την ανάληψη δράσης. Ο Κεν-ίτσι Αμεμόρι, ο τελευταίος συγγραφέας της μελέτης, τόνισε ότι “το κοιλιακό ωχρό σώμα [VP] μπορεί να αντιπροσωπεύει το επίκεντρο του ελλείμματος κινητοποίησης ή της απάθειας στην κατάθλιψη” όπως αναφέρεται στον ιστότοπο του Nature.
Η ανακάλυψη αυτού του «διακόπτη κινητοποίησης» μπορεί να προσφέρει νέα προοπτική στην κατανόηση της αβουλίας και της απάθειας, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων που πάσχουν από κατάθλιψη, σχιζοφρένεια ή νόσο του Πάρκινσον. Παρόλο που η άμεση παρέμβαση στο ανθρώπινο κύκλωμα δεν είναι εφικτή αυτή τη στιγμή, τα ευρήματα ενδέχεται να συνεισφέρουν στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων και ψυχοθεραπευτικών προσεγγίσεων. Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το κύκλωμα VS-VP είναι κρίσιμο για την επιβίωση: εάν το εγκεφαλικό σύστημα ήταν πάντα σε κατάσταση κινητοποίησης, θα μπορούσε να οδηγήσει σε επικίνδυνες δραστηριότητες ή περιττή κόπωση.
