Τα φάρμακα GLP-1, όπως η τιρζεπατίδη (Mounjaro), η σεμαγλουτίδη (Ozempic, Wegovy) και η λιραγλουτίδη (Saxenda), έχουν κερδίσει την προσοχή για την ικανότητά τους να προσφέρουν σημαντική απώλεια βάρους. Ωστόσο, μια πρόσφατη ανάλυση από το Cochrane επισημαίνει ότι υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την ασφάλεια, τις παρενέργειες και την ισότιμη πρόσβαση σε αυτά τα φάρμακα. Οι επιστήμονες επισημαίνουν την ανάγκη για ανεξάρτητες μελέτες προτού αυτά τα σκευάσματα υιοθετηθούν ευρέως.
Σύμφωνα με τρεις νέες ανασκοπήσεις, οι GLP-1 υποδοχείς καταδεικνύουν κλινικά σημαντική μείωση βάρους σε σύγκριση με το placebo. Παρά τα εντυπωσιακά αποτελέσματα, τα δεδομένα σχετικά με τη μακροχρόνια ασφάλεια και τις πιθανές παρενέργειες παραμένουν περιορισμένα, και η συμμετοχή φαρμακευτικών εταιρειών σε πολλές μελέτες γεννά ανησυχίες για ενδεχόμενες συγκρούσεις συμφερόντων.
Τα φάρμακα GLP-1 εισήχθησαν αρχικά τη δεκαετία του 2000 για τη διαχείριση του διαβήτη τύπου 2. Έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά για ασθενείς με καρδιακές ή νεφρικές παθήσεις, βελτιώνοντας τα επίπεδα σακχάρου, μειώνοντας τις επιπλοκές, συμβάλλοντας στην απώλεια βάρους και ελαχιστοποιώντας την πιθανότητα πρόωρου θανάτου. Πρόσφατα, οι ερευνητές ανάλυσαν τη χρήση αυτών των φαρμάκων σε άτομα με παχυσαρκία, καθώς μιμούνται μια φυσική ορμόνη που επιβραδύνει την πέψη και παρατείνει το αίσθημα κορεσμού.
Η τιρζεπατίδη, που χορηγείται εβδομαδιαία, οδήγησε σε μέση μείωση βάρους περίπου 16% μέσα σε 12 έως 18 μήνες, με τα οφέλη να διατηρούνται έως και 3,5 χρόνια. Αντίστοιχα, η σεμαγλουτίδη οδήγησε σε μείωση 11% του βάρους μετά από 24 έως 68 εβδομάδες, με ταυτόχρονη εμφάνιση ήπιων έως μέτριων γαστρεντερικών παρενεργειών. Η λιραγλουτίδη, αν και προκάλεσε απώλεια βάρους 4-5%, παραμένει αποτελεσματική σε σύγκριση με το placebo. Ωστόσο, οι διαφορές όσον αφορά καρδιοαγγειακά επεισόδια, θνησιμότητα και ποιότητα ζωής είναι περιορισμένες, με αρκετούς συμμετέχοντες να διακόπτουν τη θεραπεία λόγω ναυτίας ή πεπτικών διαταραχών.
Η εξάρτηση από φαρμακευτικές εταιρείες για τη χρηματοδότηση και τη σχεδίαση των ερευνών εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την αντικειμενικότητά τους. Επιπροσθέτως, η πρόσβαση και το κόστος των φαρμάκων παραμένουν σημαντικά εμπόδια, ιδιαίτερα για τη σεμαγλουτίδη και την τιρζεπατίδη. Η λιραγλουτίδη έχει γίνει πιο προσιτή από τότε που έληξε η πατέντα της, ενώ η πατέντα της σεμαγλουτίδης αναμένεται να λήξει το 2026.
Η πλειονότητα των κλινικών δοκιμών έχει διεξαχθεί σε χώρες μεσαίου και υψηλού εισοδήματος, αφήνοντας περιοχές όπως η Αφρική, η Κεντρική Αμερική και η Νοτιοανατολική Ασία χωρίς αντιπροσώπευση. Δεδομένων των διαφορών στη σωματική σύνθεση, τις διατροφικές συνήθειες και τις συμπεριφορές υγείας, η κατανόηση των επιδράσεων αυτών των φαρμάκων σε πιο ποικιλόμορφους πληθυσμούς είναι κρίσιμη.
Οι συγγραφείς των ανασκοπήσεων επισημαίνουν την ανάγκη για περισσότερα ανεξάρτητα δεδομένα σχετικά με τις μακροχρόνιες επιπτώσεις, ιδίως στους χαμηλού κινδύνου πληθυσμούς, καθώς και για την αντοχή της απώλειας βάρους μετά τη διακοπή της θεραπείας. Αυτές οι αναλύσεις θα είναι καθοριστικές για την επικείμενη διαμόρφωση των οδηγιών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας στο πλαίσιο της χρήσης των φαρμάκων GLP-1 στην καταπολέμηση της παχυσαρκίας, ενισχύοντας τη σημασία της ισορροπίας μεταξύ αποτελεσματικότητας, ασφάλειας και δίκαιης πρόσβασης.
