Αν κάθε επιχειρηματικός ηγέτης που δηλώνει με περηφάνια «ναι, και εμείς χρησιμοποιούμε τεχνητή νοημοσύνη» είχε ένα ευρώ, η συζήτηση για την παραγωγικότητα θα ήταν ήδη σε πλήρη εξέλιξη. Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πιο ανησυχητική. Όταν εμβαθύνουμε σε αυτές τις δηλώσεις, ανακαλύπτουμε ότι οι περισσότερες “υιοθεσίες” περιορίζονται σε ορισμένα στελέχη που, χωρίς στρατηγικό σχέδιο, πειραματίζονται με δωρεάν εργαλεία όπως το ChatGPT. Αυτή η πρακτική συνιστά τον πρώτο, αλλά κρίσιμο, προβληματισμό: το «θέατρο της υιοθέτησης».
Πολλοί χαρακτήρισαν την αποσπασματική χρήση της ΤΝ ως «στρατηγική», κάτι που αποτελεί μόνο μια επικίνδυνη αυταπάτη. Δημιουργεί μια ψευδαίσθηση εφησυχασμού στη διοίκηση, με αποτέλεσμα να πιστεύει ότι έχει «τσάρκισε» το ζήτημα της τεχνητής νοημοσύνης. Στην πραγματικότητα, αυτή η κατάσταση οδηγεί σε ανεξέλεγκτη εξάπλωση του «Shadow IT», όπου ευαίσθητα δεδομένα της εταιρείας τροφοδοτούνται σε δημόσια μοντέλα, προκαλώντας νομικούς και λειτουργικούς κινδύνους που είναι δύσκολο να καταμετρηθούν. Αυτή η πρακτική, αντί να αποτελέσει ένα βήμα προς το μέλλον, προκαλεί σοβαρές «τρύπες» στην ασφάλεια και τη διακυβέρνηση δεδομένων.
Το φαινόμενο αυτό καθίσταται ακόμα πιο παράδοξο όταν εξετάζεται στο πλαίσιο της ψηφιακής μετάβασης. Εδώ και χρόνια παρακολουθούμε χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις να παλεύουν για την υιοθέτηση απλών εργαλείων ψηφιακού μετασχηματισμού. Η μετάβαση σε ένα απλό CRM ή μια πλατφόρμα cloud collaboration υπήρξε ένα βουνό πολιτιστικών αλλαγών. Πώς είναι δυνατόν αυτή η αγορά, που είχε τόσο επιφυλακτική στάση απέναντι σε δοκιμασμένα εργαλεία, να υποστηρίζει ότι έχει κάνει άλμα στην τεχνητή νοημοσύνη; Η απάντηση είναι απλή: δεν έχει συμβεί κάτι τέτοιο, απλώς βρισκόμαστε σε μια πρόβα χωρίς σχέδιο.
Εδώ αναδεικνύεται ο δεύτερος, εξίσου επικίνδυνος, προβληματισμός: το κυρίαρχο αφήγημα ότι η ΤΝ είναι το μαγικό ελιξίριο για τη «εξοικονόμηση χρόνου». Η προσοχή έχει στραφεί στην ταχύτητα, με την υπόσχεση ότι η GenAI θα μας απελευθερώσει από τη βαρετή δουλειά. Αυτή η προσέγγιση είναι όχι μόνο απλοϊκή, αλλά και καταστροφική, οδηγώντας σε μαζική παραγωγή μετριότητας. Οι χρήστες, υπό πίεση να ολοκληρώσουν γρήγορα τις εργασίες τους, αποδέχονται εύκολα το πρώτο αποτέλεσμα που παράγει το μοντέλο, συχνά γεμάτο ανακρίβειες και λάθη.
Η ειρωνεία είναι ότι αυτή η εμμονή με τον «κερδισμένο χρόνο» έχει το αντίθετο αποτέλεσμα. Ο χρόνος που οι νέοι χρήστες υποτίθεται ότι εξοικονομούν, χάνεται πολλαπλά από τα πιο έμπειρα και ακριβοπληρωμένα στελέχη. Αντί να προσδίδουν στρατηγική αξία, αυτοί ξοδεύουν πολύτιμες ώρες διορθώνοντας τα λάθη της ΤΝ, κάτι που αποθαρρύνει το προσωπικό και υπονομεύει το ηθικό.
Η συζήτηση αυτή απαιτεί άμεση αλλαγή. Η εστίαση πρέπει να μετατοπιστεί από την ταχύτητα στην ποιότητα. Η πραγματική αξία της ΤΝ δεν είναι η γρήγορη ολοκλήρωση των εργασιών, αλλά η βελτίωσή τους. Ας αναλογιστούμε την επανάσταση της επεξεργασίας κειμένου: το όφελος δεν ήταν απλώς η αντικατάσταση της γραφομηχανής, αλλά η δύναμη της επεξεργασίας, της αναθεώρησης, της κριτικής σκέψης. Η ΤΝ δεν είναι ένα αυτόματο πιλοτάρισμα, αλλά συνεργάτης υψηλής αξίας.
Χρησιμοποιούμε την ΤΝ όχι για να γράψει το κείμενο, αλλά για να εντοπίσει τα πιο αδύναμα επιχειρήματα. Δεν τη χρησιμοποιούμε για να δημιουργήσουμε προτάσεις, αλλά για να αξιολογήσουμε αν οι προτάσεις μας είναι εσφαλμένες. Σκεφτείτε πόσες αποτυχίες θα είχαν αποφευχθεί αν ένα σχέδιο είχε εξεταστεί από έναν «δικηγόρο του διαβόλου» προτού παρουσιαστεί. Αυτός είναι ο ρόλος της ΤΝ – να ενισχύσει την κριτική μας σκέψη, όχι να την αντικαταστήσει.
Συνοψίζοντας, η ΤΝ είναι ένας πανίσχυρος ενισχυτής. Το αν θα ενισχύσει την ποιότητα ή τη μετριότητα, εξαρτάται αποκλειστικά από εμάς. Αν η στρατηγική μας είναι η «γρήγορη μετριότητα», τότε η ΤΝ θα μας βοηθήσει να την παράγουμε σε βιομηχανική κλίμακα. Με τα δεδομένα που έχουμε σήμερα, ο στόχος δεν είναι να δουλεύουμε λιγότερο, αλλά καλύτερα. Αυτή η πρόκληση είναι στρατηγικής φύσεως, απαιτεί κρίση και, τελικά, ηγεσία.
Διαβάστε το άρθρο στο περιοδικό InfoCom
