Με θρυαλλίδα το επαχθές κόστος ζωής, που προέρχεται από τις δυτικές κυρώσεις και την κακοδιαχείριση του καθεστώτος των μουλάδων, οι εκδηλώσεις λαϊκής οργής στο Ιράν έχουν αποκτήσει πια χαρακτήρα πανεθνικής εξέγερσης. Αυτή η κινητοποίηση έρχεται σε αντίθεση με την αιματηρή καταστολή από τις αρχές και δείχνει την απονομιμοποίηση του θεοκρατικού καθεστώτος.
Σχεδόν επτά μήνες μετά τον 12ήμερο πόλεμο με το Ισραήλ, συνοδευμένο από αμερικανικούς βομβαρδισμούς, και τώρα αντιμετωπίζοντας την πιθανότητα νέων επιθέσεων, η ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας βρίσκεται αντιμέτωπη με πολλαπλές υπαρξιακές απειλές, οι σοβαρότερες από την Επανάσταση του 1979.
Σε μια απροσδόκητη εξέλιξη, κατά τις αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις ακούγεται ολοένα και περισσότερο το φιλομοναρχικό σύνθημα «Ζήτω ο Σάχης!».
Αυτή η κατάσταση έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις κραυγές των Ιρανών πολιτών πριν από 47 χρόνια, όταν υπήρχε η διαμαρτυρία κατά της αυταρχικής μοναρχίας του Σάχη. Ο Ρεζά Παχλαβί, γιος του τελευταίου Σάχη του Ιράν και αυτοεξόριστος στη Δύση, φαίνεται να αποκτά σταδιακά μια επιρροή στους Ιρανούς πολίτες.
Η αυξανόμενη δημοτικότητα του Παχλαβί καθίσταται εμφανής αν τη συγκρίνουμε με την ασημαντότητά του κατά τις διαμαρτυρίες του 2022, όταν ο θάνατος της νεαρής Μαχσά Αμινί πυροδότησε κύματα λαϊκής οργής.
Εντούτοις, αυτό δεν σημαίνει ότι οι Ιρανοί που εξεγείρονται επιθυμούν να επαναφέρουν τη μοναρχία, ούτε ότι έρχονται να επιβληθούν από μια ξένη παρέμβαση. Χωρίς ηγετικά πρόσωπα στην κατακερματισμένη αντιπολίτευση, οι διαμαρτυρίες παραμένουν χωρίς οργανωτική δομή.
Ο Παχλαβί, εκμεταλλευόμενος την έλλειψη ηγετικών φυσιογνωμιών στις τάξεις των αντιαυταρχικών κινημάτων, επιδιώκει να εμφανιστεί ως de facto ηγέτης των εξεγερμένων, υποστηριζόμενος από στοιχεία του ισραηλινού και εν μέρει του αμερικανικού ρεπουμπλικανικού κατεστημένου.
Ένας τέως που ονειρεύεται το θρόνο
Ο Ρεζά Παχλαβί, γεννημένος πρίγκιπας-διάδοχος σε μια μοναρχία που έχει πια εξαφανιστεί, ζει από τα 17 του χρόνια στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η εκθρόνιση του πατέρα του το 1979 τον βρήκε στο Τέξας, όπου εκπαιδευόταν ως πιλότος.
Χωρίς αξιώματα, ο Παχλαβί διαθέτει ισχυρές φιλίες στις ΗΠΑ και στο Ισραήλ, ενώ έχει καταφέρει να αποκτήσει εκατομμύρια ακολούθους μέσω των ψηφιακών του πλατφορμών.
Αυτή την εβδομάδα, κάλεσε τους Ιρανούς να βγουν στους δρόμους και τις ένοπλες δυνάμεις να στραφούν κατά του καθεστώτος. Την Παρασκευή, ζήτησε από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να είναι έτοιμος να παρέμβει για την υποστήριξη του ιρανικού λαού.
Κατά τη διάρκεια 12ήμερων βομβαρδισμών του Ισραήλ, δεν έκρυβε τη χαρά του. Ωστόσο, υποστηρίζει ότι δεν θα ήθελε την επανεγκαθίδρυση της μοναρχίας, αλλά να ηγηθεί μιας μεταβατικής περιόδου, προκειμένου ο ιρανικός λαός να αποφασίσει μέσω δημοψηφίσματος πώς θα κυβερνηθεί στο μέλλον.
Αλλά για πολλούς στο Ιράν, το όραμά του μοιάζει τουλάχιστον παράδοξο.
Αναζητώντας διεξόδους
Οι περισσότεροι Ιρανοί στους δρόμους σήμερα ζητούν την απομάκρυνση των μουλάδων και δομικές μεταρρυθμίσεις. Το 60% του πληθυσμού είναι κάτω των 35 ετών και δεν έχει γνωρίσει άλλο καθεστώς από το θεοκρατικό, καθιστώντας δύσκολη την κατανόηση της μοναρχίας του Παχλαβί ως βιώσιμης εναλλακτικής λύσης.
Ακόμη και οι γεωγραφικές και κοινωνικές ομάδες, που παραδοσιακά υποστήριζαν το καθεστώς, αμφισβητούν πλέον τις πολιτικές του μουλάδων, χωρίς να υπάρχει όμως μια σαφής απάντηση για το μέλλον της χώρας.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ αναγνωρίζει την ανάγκη για επανάσταση αλλά προειδοποιεί ότι εάν το καθεστώς αρχίσει να καταστέλλει τους πολίτες, τα αποτελέσματα θα είναι αυστηρά. Ο αναλυτής Άμος Χάρελ της Haaretz προσθέτει ότι η Ουάσινγκτον δεν έχει συμφέρον να αποσπάσει την προσοχή από ένα δικαιολογημένο κίνημα διαμαρτυρίας μέσω στρατιωτικών παρεμβάσεων.
«Υπάρχει παρακαταθήκη», λέει ο Χάρελ, τονίζοντας ότι είναι πιο πιθανό η Ουάσινγκτον να επικεντρωθεί στην ανατροπή του καθεστώτος ή στην επιβολή μιας νέας πυρηνικής συμφωνίας με την Τεχεράνη.
Another great day with @POTUS who has brought America back, stronger than ever, at home and abroad. God bless our Commander in Chief and all of the brave men and women who serve under him.
I’m proud to be an American.
God bless and protect the brave people of Iran who are… pic.twitter.com/V7Y6XsO680
— Lindsey Graham (@LindseyGrahamSC) January 5, 2026
Ο γρίφος Τραμπ
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε πρόσφατα ότι «το ιρανικό καθεστώς αντιμετωπίζει πολλά προβλήματα» και τόνισε ότι η πραγματική διαπραγμάτευση με τις ΗΠΑ για το πυρηνικό τους πρόγραμμα θα ήταν η πιο σωστή κατεύθυνση.
Αυτή η διαδικασία μπορεί να υλοποιηθεί μέσω μετριοπαθών στοιχείων εκ των έσω που επιθυμούν να προσεγγίσουν τη Δύση και να άρουν τις κυρώσεις, οδηγώντας σε μια πολιτική μετάλλαξη που δεν είναι αναγκαία συνταγή εκδημοκρατισμού, αλλά μια μορφή κηδεμονίας.
Και για να φτάσουμε σε αυτό το σημείο, είναι αναγκαία η συνένωση των πολιτικών δυνάμεων κάτω από την απειλή ενός πανίσχυρου στρατιωτικού κατεστημένου.
Με την ισραηλινή Μοσάντ να δηλώνει ότι είναι παρούσα στο πλευρό των διαδηλωτών, «Η ώρα ήρθε», ολοκληρώνεται η εικόνα της πολιτικής του παρόντος και μέλλοντος στο Ιράν.
Πηγή: in.gr
