Στο Ιράν, οι κοινωνικές αναταραχές συχνά συνδέονται με πολιτικά ζητήματα, ωστόσο αυτή τη φορά η πηγή της αναταραχής μπορεί να εντοπιστεί σε πιο καθημερινά ζητήματα: την οικονομία. Πιο συγκεκριμένα, η σπίθα αυτή άναψε από το κέντρο του εμπορίου της χώρας, το Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης.
Όταν οι έμποροι σταματούν να πωλούν, όλο το σύστημα γυρίζει σε αδράνεια. Αυτό ακριβώς συνέβη.
Το παζάρι ως οικονομικός δείκτης του Ιράν
Για σχεδόν δύο εβδομάδες, χιλιάδες καταστήματα στο ιστορικό παζάρι της Τεχεράνης παρέμειναν κλειστά. Όχι ως αποτέλεσμα μιας οργανωμένης απεργίας, αλλά ως πράξη απόγνωσης. Η αιτία ήταν η ραγδαία νομισματική αναταραχή που προκάλεσε την απότομη υποτίμηση του ριάλ, αναγκάζοντας τις τιμές εισαγόμενων αγαθών και πρώτων υλών να εκτοξευθούν.
«Πώς να πουλήσεις όταν το νόμισμα αλλάζει αξία τρεις φορές μέσα σε μία μέρα;», αναρωτιέται η Σάρα, 35 ετών, εργαζόμενη σε γραφείο κοντά στο παζάρι. «Οι έμποροι σταμάτησαν τις συναλλαγές επειδή δεν ήξεραν αν αύριο θα μπορούσαν να ξαναγεμίσουν τα ράφια τους», δήλωσε στο Bloomberg.
Ακρίβεια που δεν έχει τέλος
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, εντός ενός χρόνου οι τιμές των βασικών τροφίμων έχουν αυξηθεί κατά πάνω από 50%. Κάθε μέρα, τρόφιμα όπως το κοτόπουλο, το ψωμί, το ρύζι και τα γαλακτοκομικά προϊόντα γίνονται ολοένα και πιο δύσκολα προσιτά στον καθημερινό Ιρανό. Μόνον το μήνα που ακολούθησε τους βομβαρδισμούς του καλοκαιριού, η αύξηση στις τιμές κυμάνθηκε μεταξύ 10% και 30% στα βασικά είδη διατροφής.
«Ανήκω στη μεσαία τάξη και πλέον σκέφτομαι αν θα αγοράσω αυγά», επισημαίνει η Σάρα. «Δεν μιλάμε απλώς για φτώχεια. Μιλάμε για επιβίωση».
Το λιανεμπόριο σε κατάσταση ασφυξίας
Η οικονομική κρίση δεν επηρεάζει μόνο τους καταναλωτές. Μικρές επιχειρήσεις, εκδότες, διαφημιστικές εταιρείες και οικογενειακά καταστήματα βλέπουν τα περιθώρια κέρδους να μειώνονται δραματικά. Ο Payam, ιδιοκτήτης μιας μικρής εταιρείας μάρκετινγκ, χαρακτηρίζει την κατάσταση ως οικονομική παράλυση.
«Η αποτυχία να κλείσουν τα καταστήματα στην οδό Νασέρ Χοσρόβ δεν είναι μια πολιτική δήλωση. Είναι μια κραυγή πανικού», δήλωσε σε δημοσιογράφο του Bloomberg. «Δεν έχουμε ξαναδεί κάτι τέτοιο».
Η φτώχεια επεκτείνεται ραγδαία
Ο πρώην οικονομικός σύμβουλος του Ιρανού προέδρου, Saeed Laylaz, εκτιμά ότι εντός πέντε ετών περίπου 20 εκατομμύρια νοικοκυριά έχουν πέσει κάτω από το όριο της φτώχειας. Η ανάπτυξη στην περιοχή υστερεί δραματικά σε σύγκριση με γειτονικές χώρες, ενώ οι επενδύσεις έχουν σταματήσει λόγω κυρώσεων και γεωπολιτικού ρίσκου.
Το Ιράν, που κάποτε θεωρούνταν η μεγαλύτερη οικονομία της Μέσης Ανατολής, έχει πλέον υποσκελιστεί από χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, η Τουρκία και η Αίγυπτος.
Αναποτελεσματικές κυβερνητικές απαντήσεις
Η κυβέρνηση έχει προσπαθήσει να καταπνίξει την οργή του κόσμου με επιδόματα που φτάνουν περίπου τα 7 δολάρια μηνιαίως και υποσχέσεις για καταστολή της αισχροκέρδειας. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, οι αγορές συνεχίζουν να λειτουργούν με πολλαπλές ισοτιμίες, ευνοώντας έτσι όσους έχουν πρόσβαση στο σύστημα.
«Είναι σαν να μην υπάρχει κράτος», σημειώνει ο Laylaz. «Δεν παίρνονται αποφάσεις, όλα παραμένουν στη μοίρα τους».
Όταν η οικονομική αγανάκτηση γίνεται πολιτική
Η οικονομική κατάρρευση έχει γίνει κοινός παρονομαστής για διάφορες κοινωνικές ομάδες, από εργάτες και εμπόρους χρυσού, μέχρι μικρομεσαίους και νέους επαγγελματίες. Η 53χρονη Ζάχρα, εργαζόμενη στη διαφήμιση, παρατηρεί ωμά:
«Δεν έχει νόημα να μιλάμε πια για τιμές. Το ζήτημα δεν είναι το πόσο ακριβό είναι κάτι, αλλά ότι δεν υπάρχει μέλλον».
Πολυδιάστατη κρίση: υποδομές, ενέργεια και νερό
Επιπλέον, η χώρα αντιμετωπίζει ενεργειακές διακοπές, έλλειψη νερού και κατεστραμμένες υποδομές, παρά τα μεγάλα αποθέματα υδρογονανθράκων. Οι διακοπές ρεύματος έχουν γίνει καθημερινή πραγματικότητα για πολίτες και επιχειρήσεις, οδηγώντας σε ακόμα μεγαλύτερο κόστος παραγωγής.
Ένα καθεστώς χωρίς οικονομικό αφήγημα
Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έχει παραδεχθεί δημοσίως την αδυναμία της κυβέρνησης να παραδώσει λύσεις. Αν και οι επικοινωνιακές προσπάθειες συνεχίζονται, οι πολίτες δείχνουν ολοένα και περισσότερο απογοητευμένοι από την εξανέμιση του εισοδήματός τους.
Στο Ιράν, οι τρέχουσες αναταραχές δεν είναι απλώς άλλη μία διαμαρτυρία.
Είναι η φωνή μιας οικονομίας που έχει φτάσει στο αμήν – και μιας κοινωνίας που συνειδητοποιεί ότι το κόστος της αδράνειας είναι πλέον μεγαλύτερο από τον φόβο.
#### Σημειώσεις:
1. Για προώθηση SEO, είναι σημαντικό να επιλέγετε λέξεις-κλειδιά όπως «Ιράν κοινωνική αναταραχή», «οικονομία Ιράν», «τιμές τροφίμων» και άλλα.
2. Τα ενεργά links θα βοηθήσουν στη βελτίωση της αξιοπιστίας του άρθρου, καθώς παραπέμπουν σε έγκυρες πηγές.
