Μην το χάσετε! Το 2026 φέρνει μοναδικά αστρονομικά φαινόμενα: Η πρώτη ολική έκλειψη Ηλίου στην Ευρώπη εδώ και 27 χρόνια, φεγγάρι μπλε και εκπληκτικές εκλείψεις!

Σχεδόν 26 χρόνια έχουν περάσει από την τελευταία ολική έκλειψη Ηλίου που παρακολούθησε η ηπειρωτική Ευρώπη, τον Αύγουστο του 1999, όταν η Σελήνη σκέπασε τον Ήλιο και ο ουρανός σκοτείνιασε προσωρινά σε πολλές περιοχές.

Τώρα, είκοσι επτά χρόνια αργότερα, η Ευρώπη προετοιμάζεται να βιώσει μια νέα ολική έκλειψη Ηλίου, με την Ισπανία να είναι στο επίκεντρο του φαινομένου αυτού.

Η έκλειψη θα ξεκινήσει το δρόμο της από τη βόρεια Ρωσία, θα περάσει πάνω από τον Αρκτικό Ωκεανό και την ανατολική Γροιλανδία, θα φτάσει στο μέγιστο σημείο της ανοιχτά της Ισλανδίας και θα καταλήξει στη βόρεια Ισπανία λίγο πριν από τη δύση του Ήλιου.

Πόλεις της Ισπανίας θα έχουν τη μοναδική ευκαιρία να παρακολουθήσουν τη Σελήνη να καλύπτει πλήρως τον Ήλιο για περίπου ένα λεπτό και 50 δευτερόλεπτα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη δυτική Αφρική και άλλες ευρωπαϊκές περιοχές θα είναι ορατή ως μερική έκλειψη. Η μερική έκλειψη θα είναι επίσης ορατή σε μερικές βορειοδυτικές περιοχές της Ελλάδας (όπως η Κέρκυρα, η Ηγουμενίτσα, η Κόνιτσα, η Καστοριά και η Φλώρινα), αλλά η κάλυψη θα είναι τόσο μικρή ώστε να είναι σχεδόν αμελητέα.

Αυτή η ολική έκλειψη είναι η πρώτη που παρατηρείται στην Ισπανία από το 1905 και η πρώτη που συμβαίνει στην Ισλανδία από το 1954. Η επόμενη ευκαιρία για την Ευρώπη να ζήσει ένα παρόμοιο φαινόμενο θα είναι το 2027, στις 2 Αυγούστου, με το μονοπάτι της ολικότητας να εκτείνεται σε τμήματα της νότιας Ισπανίας, του Μαρόκου, της Αλγερίας, της Τυνησίας, της Λιβύης, της Αιγύπτου και της Σαουδικής Αραβίας.

Ως Φιόρη Μεταλληνού, αστροφυσικός στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και εθνική συντονίστρια διάχυσης της Αστρονομίας της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης για την Ελλάδα, σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η ολική έκλειψη Ηλίου στη Μεσόγειο παρέχει στους επιστήμονες της νότιας Ευρώπης και, ειδικότερα, της Ελλάδας μοναδικές ευκαιρίες για τη μελέτη της κορώνας του Ήλιου και την εξαγωγή σημαντικών συμπερασμάτων για τις διαδικασίες που εξελίσσονται εκεί.

«Καθώς οι ηλιακές εκλείψεις συμβαίνουν, οι ηλιακοί φυσικοί έχουν τη δυνατότητα να παρατηρούν την εξώτερη ατμόσφαιρα του Ήλιου — τη γνωστή ηλιακή κορώνα ή στέμμα. Όταν ο Ήλιος σκουραίνει, η κορώνα αποκαλύπτεται. Ακολουθούμε το φαινόμενο φωτογραφίζοντας την κορώνα και μελετώντας τη σύστασή της από διάφορα στοιχεία. Αυτή η σύσταση μπορεί να αλλάξει σε σχέση με την ηλιακή δραστηριότητα, γι’ αυτό είναι κρίσιμο να παρατηρούμε την κορώνα και να συγκρίνουμε τα αποτελέσματα με άλλες εκλείψεις για να κατανοήσουμε καλύτερα τις διαδικασίες που συμβαίνουν», επισημαίνει η ίδια.

Επαγγελματίες και ερασιτέχνες αστρονόμοι από την Ελλάδα, όπως μέλη του Ομίλου Φίλων Αστρονομίας, έχουν ήδη αρχίσει να προγραμματίζουν τα ταξίδια τους στην Ισπανία για να παρακολουθήσουν το φαινόμενο.

Στις 17 Φεβρουαρίου 2026, αναμένεται άλλη μια έκλειψη Ηλίου, αυτή τη φορά δακτυλιοειδής, κατά την οποία η Σελήνη θα περάσει μπροστά από τον Ήλιο, αλλά δεν θα τον καλύψει πλήρως, σχηματίζοντας έναν φωτεινό δακτύλιο γύρω από το σκοτεινό φεγγάρι. Αυτή η έκλειψη θα είναι ορατή μόνο στην Ανταρκτική, ενώ η μερική έκλειψη θα παρατηρείται από τη νότια Αφρική και νότιες περιοχές της Αργεντινής και της Χιλής.

Αν και η κορύφωση της ηλιακής δραστηριότητας (ηλιακό μέγιστο) ολοκληρώθηκε το 2025, η ηλιακή δραστηριότητα αναμένεται να παραμείνει υψηλή το 2026, οδηγώντας σε μια εντυπωσιακή εμφάνιση του Σέλας, κυρίως στις βόρειες χώρες.

Η Σελήνη

Λιγότερο γνωστό είναι ότι μια ηλιακή έκλειψη συμβαίνει πάντα περίπου δύο εβδομάδες πριν ή μετά από μια σεληνιακή έκλειψη. Έτσι, οι δύο ηλιακές εκλείψεις του 2026 θα έχουν ακολουθίες σεληνιακών εκλείψεων.

Το πρωί της 3ης Μαρτίου 2026, μια ολική έκλειψη Σελήνης θα αποδώσει στη Σελήνη απόκοσμες πορτοκαλί αποχρώσεις, γνωστή ως “ματωμένη Σελήνη”. Καθώς η Γη βρίσκεται μεταξύ του Ήλιου και της Σελήνης, η σκιά της καλύπτει πλήρως την επιφάνεια της Σελήνης. Το φως του Ήλιου περνά μέσα από την ατμόσφαιρα της Γης, διασκορπίζοντας τα μικρότερα μπλε μήκη κύματος, ενώ τα μεγαλύτερα κόκκινα και πορτοκαλί μήκη κύματος περνούν και φτάνουν στη Σελήνη, χαρίζοντάς της μια χάλκινη λάμψη. Αυτή η ολική έκλειψη Σελήνης θα είναι ορατή από μεγάλες περιοχές της Βόρειας και Νότιας Αμερικής, του Ειρηνικού, καθώς και από μεγάλα τμήματα της Ασίας και της Ωκεανίας.

• Μια μερική έκλειψη Σελήνης θα συμβεί από τις 27 ως τις 28 Αυγούστου, καλύτερα ορατή από περιοχές της Αφρικής, της Ευρώπης και της Ασίας. Στην Αθήνα, θα είναι ορατή στις 6:50 το πρωί της 28ης Αυγούστου 2026.

Το 2026 μας επιφυλάσσει επίσης τρεις υπερπανσελήνους: στις 3 Ιανουαρίου, στις 24 Νοεμβρίου και στις 23 Δεκεμβρίου 2026. Η υπερπανσέληνος φαίνεται πιο φωτεινή και μεγαλύτερη, επειδή η Σελήνη πλησιάζει το περίγειο, το κοντινότερο σημείο της στη Γη.

• Τον Μάιο του 2026 θα έχουμε και “Μπλε φεγγάρι”, δηλαδή τη δεύτερη πανσέληνο μέσα στον ίδιο μήνα (1 και 31 Μαΐου).

Οι βροχές διαττόντων αστέρων συνεχίζουν να εντυπωσιάζουν τους παρατηρητές κάθε χρόνο. Το 2026, ειδικότερα, θα κορυφωθούν οι Περσείδες στις 12 και 13 Αυγούστου, με ιδανικές συνθήκες παρατήρησης: οι ημερομηνίες αυτές συμπίπτουν με νέα Σελήνη, πράγμα που σημαίνει ότι το φως του φεγγαριού δεν θα επηρεάσει τη θέαση. Η βροχή των Περσείδων θα διαρκέσει από τις 14 Ιουλίου έως την 1η Σεπτεμβρίου 2026.

Πληροφορίες από ΚΥΠΕ