Σε μια εποχή που οι ενεργειακές δαπάνες παραμένουν υψηλές—όταν οι λογαριασμοί ρεύματος έχουν γίνει μόνιμη πηγή άγχους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις—μια νέα πρωτοβουλία εμφανίζεται ως πιθανό αντεπίβαρο. Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (TEE), ο επίσημος τεχνικός σύμβουλος του κράτους, εισέρχεται στον τομέα της ενέργειας με σκοπό να μετατρέψει τη συλλογική δύναμη σε ένα μορφή ενεργειακής ανθεκτικότητας.
Το TEE, που εκπροσωπεί πάνω από 100.000 επαγγελματίες όπως μηχανικούς, αρχιτέκτονες, τοπογράφους και πολεοδομικούς σχεδιαστές, σχεδιάζει να ιδρύσει μια Κοινότητα Ενέργειας Πολιτών—essentially a cooperative structure. Με την αξιοποίηση της μεγάλης και εξειδικευμένης μέλους του, το Επιμελητήριο ελπίζει να επιτύχει οικονομίες κλίμακας που διαφορετικά θα ήταν απρόσιτες για μεμονωμένους καταναλωτές. Ο διακηρυγμένος στόχος είναι φιλόδοξος: να μειώσει τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας των μελών μέχρι και 50%.
Αυτή η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία δεδομένου του ευρύτερου πλαισίου στην Ελλάδα. Ενώ η αυτοπαραγωγή ενέργειας έχει δείξει σημάδια στασιμότητας, η ταχεία επέκταση των ενεργειακών κοινοτήτων που παρατηρήθηκε τα τελευταία επτά χρόνια έχει επιβραδυνθεί δραματικά. Περιορισμοί ικανότητας δικτύου και συχνές αλλαγές στο ρυθμιστικό πλαίσιο έχουν αυξανόμενα λειτουργήσει ως εμπόδια. Εν όψει αυτής της κατάστασης, το TEE ποντάρει σε ένα νέο μοντέλο που συνδυάζει κλίμακα και τεχνική εμπειρία.
Συμβολικό Κόστος Συμμετοχής, Μεγάλες Φιλόδοξες
Σύμφωνα με το τρέχον σχέδιο, κάθε μέλος θα μπορεί να συμμετάσχει με έως δύο συνδέσεις ηλεκτρισμού—μία για το σπίτι τους και μία για τον χώρο εργασίας—με μέγιστη ετήσια κατανάλωση 6.000 κιλοβατώρες. Η χρηματοοικονομική συμμετοχή διατηρείται σκόπιμα χαμηλή: μια συμβολική μερίδα συνεταιρισμού αξίας 10 ευρώ παρέχει δικαιώματα ψήφου στην κοινότητα. Τα πραγματικά κόστη επένδυσης αναμένεται να καλυφθούν μέσω συνδυασμού ίδιων κεφαλαίων και δανεισμού.
Όλη η ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνεται θα προέρχεται αποκλειστικά από ανανεώσιμες πηγές, κυρίως από ηλιακά φωτοβολταϊκά και αιολικά έργα. Αν υλοποιηθεί όπως έχει σχεδιαστεί, η ενεργειακή κοινότητα του TEE θα γίνει η μεγαλύτερη στην Ελλάδα και μία από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη, χρησιμοποιώντας όχι μόνο τον αριθμό των μελών της αλλά και την τεχνική τους γνώση για να εξασφαλίσει μακροχρόνια οικονομική και τεχνολογική βιωσιμότητα.
Έχουν ήδη ξεκινήσει προπαρασκευαστικές εργασίες. Η μελέτη του νομικού συμβούλου για την ίδρυση της κοινότητας αναμένεται να υποβληθεί μέχρι τις 23 Ιανουαρίου. Η διοικούσα επιτροπή του TEE αποφάσισε ότι όταν υποβληθούν οι αιτήσεις των πρώτων 300 μελών, η επίσημη διαδικασία θα ξεκινήσει άμεσα. Η συμμετοχή θα παραμείνει ανοιχτή σε επιπλέον μέλη, με στόχο την επίτευξη κρίσιμης μάζας.
Αυτό το όριο καθορίζεται ως ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας τουλάχιστον 30 Γιγαβατώρες (GWh), που θεωρείται απαραίτητη για τη χρηματοοικονομική βιωσιμότητα της κοινότητας. Τα νέα μέλη που θα ενταχθούν σε μεταγενέστερο στάδιο θα το κάνουν μέσω της έκδοσης επιπλέον μερών συνεταιρισμού. Ταυτόχρονα, οι οργανωτικές προετοιμασίες προχωρούν, συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων για διμερείς συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας (PPA). Μέσω αυτών των συμβάσεων, η ενεργειακή κοινότητα θα εξασφαλίσει μακροχρόνιες συμφωνίες με ηλιακά και αιολικά πάρκα εκ μέρους των μελών της, κλειδώνοντας χαμηλότερους κόστη ηλεκτρικής ενέργειας με την πάροδο του χρόνου.
Μια Στασιμότητα στην Αγορά
Η πρωτοβουλία του TEE δεν μπορεί να θεωρηθεί απομονωμένη από την ευρύτερη κατάσταση των ενεργειακών κοινοτήτων στην Ελλάδα. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία (Οκτώβριος 2025) αποκαλύπτουν έναν τομέα γεμάτο αντιφάσεις—ακριβώς το περιβάλλον στο οποίο θα δοκιμαστεί το σχέδιο του TEE.
Σύμφωνα με ανάλυση του Green Tank, ενός ελληνικού think tank που εστιάζει στην ενεργειακή και περιβαλλοντική πολιτική, η αγορά εξακολουθεί να κινείται, αλλά με ρυθμό πολύ κάτω από αυτόν που θα αναμενόταν σε μια χώρα που αντιμετωπίζει χρόνιες υψηλές ενεργειακές δαπάνες.
Αυτή τη στιγμή, η Ελλάδα έχει 1.747 ενεργές ενεργειακές κοινότητες, που περιλαμβάνουν πολίτες, αγρότες, δήμους, οργανισμούς και επιχειρήσεις. Αυτός ο αριθμός έχει αλλάξει ελάχιστα από την περασμένη άνοιξη. Από τον Μάρτιο του 2025 μέχρι σήμερα, μόνο 18 νέες αιτήσεις έργων υποβλήθηκαν, ενώ μόλις 76 έχουν κατατεθεί από την αρχή του 2024. Σε σύγκριση, από την έναρξη του θεσμού το 2018 έως τον Σεπτέμβριο του 2025, υποβλήθηκαν συνολικά 6.391 αιτήσεις—μια εικόνα του πόσο έντονα έχει επιβραδυνθεί η δυναμική.
Το Πρόγραμμα “Απόλλων” και οι Δήμοι
Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις κίνησης. Την Τρίτη, 30 Δεκεμβρίου, υπεγράφη η πολυαναμενόμενη υπουργική απόφαση για την επανεκκίνηση του προγράμματος “Απόλλων”. Μέσω αυτής της πρωτοβουλίας, οι δήμοι αποσκοπούν στη μείωση των ενεργειακών δαπανών για ευάλωτα νοικοκυριά που είναι επιλέξιμα για το Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο Ρεύματος Α.
Αυτό θα επιτευχθεί μέσω της συμμετοχής των δήμων σε ενεργειακές κοινότητες που έχουν ιδρυθεί από τις περιφέρειες της Ελλάδας—12 από τις 14 που προβλέπονται από το νόμο—ή μέσω κοινοτήτων που δημιουργούνται απευθείας από τους ίδιους τους δήμους. Δεκάδες τοπικές αρχές έχουν ήδη σχηματίσει συλλογικά σχήματα αυτοπαραγωγής, είτε αυτόνομα είτε σε συνεργασία με άλλους.
Τα έργα ηλιακής και αιολικής ενέργειας που απαιτούνται για την υποστήριξη του προγράμματος Απόλλων προγραμματίζονται να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος του 2027 και το 2028 αντίστοιχα. Σχετικοί διαγωνισμοί αναμένονται να ανακοινωθούν από την Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας στο προσεχές διάστημα.
Αυξανόμενες Ακυρώσεις Έργων
Ταυτόχρονα, η αριθμός των προγραμματισμένων έργων ενεργειακής κοινότητας που δεν φτάνουν ποτέ σε λειτουργία συνεχίζει να αυξάνει. Από το 2018, 3.208 έργα—περισσότερα από τα μισά από τα αρχικά προγραμματισμένα—έχουν ακυρωθεί.
Ο κύριος λόγος παραμένει η έλλειψη διαθέσιμης ικανότητας δικτύου, που επιδεινώνεται από τη γραφειοκρατία και τις επαναλαμβανόμενες ρυθμιστικές αλλαγές. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι μεταρρυθμίσεις που εισήγαγε πριν από περίπου ένα χρόνο το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας όσον αφορά την αυτοπαραγωγή ενέργειας. Ο τρέχων μηχανισμός αποζημίωσης για τα μέλη της κοινότητας προσφέρει λιγότερα οικονομικά οφέλη από το προηγούμενο πλαίσιο, ενώ μια συμπληρωματική υπουργική απόφαση που χρειάζεται για να επιλυθούν οι υπάρχουσες δυσκολίες εκκρεμεί.
Περιφερειακές Αντιφάσεις
Περιφερειακά στοιχεία επισημαίνουν έντονες ανισότητες. Η Κεντρική Μακεδονία emerges as the clear “champion” across nearly all indicators: it hosts the largest number of energy communities (297), the highest connected capacity (354.5 megawatts), αλλά και τη μεγαλύτερη ποσότητα ακυρωμένης ικανότητας (682.6 MW).
Αντίθετα, η Δυτική Μακεδονία καταγράφει δύο ανησυχητικά στοιχεία. Για κάθε 1 MW που είναι συνδεδεμένο στο δίκτυο, περίπου 3.6 MW απολύονται. Επιπλέον, το 88.7% της ακυρωμένης ικανότητας αφορά έργα που είχαν ήδη λάβει ειδοποίηση ότι η σύνδεση στο δίκτυο δεν ήταν δυνατή.
