Όταν προσεγγίζετε το ράφι του σούπερ μάρκετ για να επιλέξετε μια εξάδα μπουκαλιών εμφιαλωμένου νερού, η προσδοκία σας είναι ότι επιλέγετε ένα προϊόν που είναι καθαρό, αγνό και ασφαλές για εσάς και την οικογένειά σας. Η εικόνα του διαυγούς νερού μέσα στο πλαστικό μπουκάλι προσφέρει μια αίσθηση ηρεμίας. Ωστόσο, μια σειρά πρόσφατων επιστημονικών ερευνών έρχεται να ανατρέψει αυτή τη θεωρία, αποκαλύπτοντας ότι μαζί με το νερό καταναλώνουμε και μια ανησυχητική ποσότητα πλαστικού.
Σύμφωνα με την επιστημονική κοινότητα, οι καταναλωτές εμφιαλωμένου νερού ενδέχεται να προσλαμβάνουν έως και 90.000 μικροπλαστικά σωματίδια ετησίως, σε σύγκριση με όσους επιλέγουν το νερό της βρύσης. Αυτές οι πληροφορίες οδηγούν σε σημαντικές αναθεωρήσεις σχετικά με τις διατροφικές μας επιλογές.
Η «καθαρή» επιλογή που κρύβει παγίδες
Μια έρευνα του Πανεπιστημίου Concordia, δημοσιευμένη στο Environmental Science & Technology, φέρνει στο προσκήνιο μια λιγότερο γνωστή πτυχή της καθημερινότητάς μας. Οι ερευνητές ανέλυσαν αρκετές μελέτες που αφορούν την παρουσία μικροπλαστικών σε τρόφιμα και ποτά, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι το εμφιαλωμένο νερό αποτελεί έναν από τους κύριους τρόπους μέσω των οποίων το πλαστικό εισέρχεται στον ανθρώπινο οργανισμό.
Για να κατανοήσουμε τη σοβαρότητα του προβλήματος, αρκεί να εξετάσουμε τους αριθμούς. Ένας μέσος άνθρωπος καταναλώνει περίπου 39.000 έως 52.000 μικροπλαστικά σωματίδια ετησίως μέσω της διατροφής του. Αλλά, όταν προσθέσουμε τα μικροπλαστικά του εμφιαλωμένου νερού, ο αριθμός αυτός εκτοξεύεται. Οι καταναλωτές του εμφιαλωμένου νερού φτάνουν τα 90.000 σωματίδια, ενώ αυτοί που πίνουν νερό βρύσης περιορίζονται στα 4.000.
Από πού προέρχεται το πλαστικό;
Ένα λογικό ερώτημα που προκύπτει είναι πώς το πλαστικό βρίσκεται στο νερό. Η ειρωνεία είναι ότι το δοχείο που υποτίθεται ότι προστατεύει το νερό, είναι αυτό που το μολύνει. Τα μικροπλαστικά (σώματα μικρότερα των 5 χιλιοστών) και τα νανοπλαστικά (αόρατα στο γυμνό μάτι) αποσπώνται από τα τοιχώματα και τα καπάκια των μπουκαλιών κατά την ανοίξη τους. Η διαδικασία εμφιάλωσης, οι συνθήκες αποθήκευσης και οι διακυμάνσεις θερμοκρασίας επιταχύνουν τη διάβρωση του υλικού, απελευθερώνοντας χιλιάδες σωματίδια στο υγρό.
Οι επιπτώσεις στην υγεία: Ένας άγνωστος χώρος
Ποιες είναι όμως οι πρακτικές επιπτώσεις για την υγεία μας; Η επιστημονική κοινότητα κινείται σε αχαρτογράφητα νερά και οι ενδείξεις είναι ανησυχητικές. Αν και δεν γνωρίζουμε ακόμα το πλήρες φάσμα των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων, οι ενδείξεις δεν είναι θετικές.
Τα μικροπλαστικά δεν είναι αδρανή υλικά. Έχουν τη δυνατότητα να μεταφέρουν χημικές ουσίες, βαρέα μέταλλα και παθογόνους μικροοργανισμούς. Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα νανοπλαστικά, τα οποία, λόγω του μικροσκοπικού τους μεγέθους, μπορούν να διαπερνούν τους βιολογικούς φραγμούς, να εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος και να καταλήγουν σε ζωτικά όργανα, όπως το ήπαρ, τα νεφρά και ακόμη και στον εγκέφαλο.
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η διαρκής έκθεση σε αυτά τα σωματίδια μπορεί να προκαλέσει φλεγμονές και να επηρεάσει το ανοσοποιητικό σύστημα. Η σκέψη ότι το σώμα μας «βομβαρδίζεται» καθημερινά από ξένα σώματα μέσω μιας πηγής που θεωρείται υγιεινή είναι αναμφίβολα προβληματική.
Το ευρύτερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα
Φυσικά, το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στην υγεία μας. Η εξάρτηση από το εμφιαλωμένο νερό τροφοδοτεί έναν φαύλο κύκλο ρύπανσης. Η παραγωγή δισεκατομμυρίων πλαστικών μπουκαλιών ετησίως απαιτεί τεράστιους φυσικούς πόρους και ενέργεια, με συχνά οδυνηρές συνέπειες για το περιβάλλον.
Το πλαστικό που απορρίπτουμε σήμερα επιστρέφει στα πιάτα μας αύριο μέσω της τροφικής αλυσίδας. Τα ψάρια καταναλώνουν μικροπλαστικά, το αλάτι περιέχει πλαστικά, και ακόμη και ο αέρας που αναπνέουμε είναι φορτωμένος με μικροσκοπικές ίνες. Ωστόσο, το εμφιαλωμένο νερό παραμένει ίσως η μεγαλύτερη άμεση πηγή πρόσληψης που μπορούμε να ελέγξουμε.
Η λύση στη βρύση (ή στο γυαλί)
Μπροστά σε αυτά τα δεδομένα, η στροφή προς το νερό της βρύσης φαντάζει ως η πιο λογική και ασφαλής επιλογή, εφόσον το δίκτυο ύδρευσης είναι αξιόπιστο. Οι υποδομές ύδρευσης, παρά τα προβλήματά τους, υπόκεινται σε αυστηρούς ελέγχους και, όπως δείχνουν τα στοιχεία, περιέχουν σημαντικά λιγότερα μικροπλαστικά.
Για όσους ανησυχούν για την ποιότητα του νερού της βρύσης, η επιλογή ενός οικιακού φίλτρου είναι σαφώς προτιμότερη από την αγορά πλαστικών μπουκαλιών. Εναλλακτικά, η χρήση γυάλινων μπουκαλιών ή μπουκαλιών από ανοξείδωτο ατσάλι μπορεί να μειώσει δραματικά την έκθεση στα πλαστικά σωματίδια.
