Ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV) είναι ευρέως γνωστός ως μια κύρια αιτία σοβαρών λοιμώξεων στα βρέφη και τα μικρά παιδιά. Ωστόσο, λιγότεροι γνωρίζουν ότι ο ίδιος ιός αποτελεί σοβαρή απειλή και για την υγεία των ηλικιωμένων. Κάθε έτος, εκατοντάδες χιλιάδες άτομα άνω των 60 ετών νοσηλεύονται λόγω σοβαρής αναπνευστικής νόσου που συνδέεται με τον RSV, με δεκάδες χιλιάδες να χάνουν τη ζωή τους στις ανεπτυγμένες χώρες. Παρά την κρισιμότητα της κατάστασης, μέχρι πρόσφατα, τα δεδομένα από μεγάλες τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες σχετικά με την αποτελεσματικότητα του εμβολιασμού κατά του RSV παρέμεναν ελλιπή.
Στην Ελλάδα, οι πρόσφατες οδηγίες από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών προτείνουν τον εμβολιασμό κατά του RSV για όλα τα άτομα άνω των 75 ετών, καθώς και για τις ευπαθείς ομάδες μεταξύ 60 και 75 ετών (δηλαδή άτομα με συννοσηρότητες).
Ένα σημαντικό κενό γνώσης έρχεται να καλυφθεί από μια εκτενή κλινική μελέτη που διεξήχθη στη Δανία κατά την χειμερινή περίοδο 2024-2025 και δημοσιεύθηκε στο The New England Journal of Medicine.
Η μελέτη εξέτασε την αποτελεσματικότητα ενός νέου εμβολίου, του RSVpreF, το οποίο βασίζεται στην πρωτεΐνη F του ιού, πριν ο RSV εισέλθει στα κύτταρα, προκαλώντας μια ισχυρότερη ανοσολογική απόκριση. Παρά τα θετικά αποτελέσματα του εμβολίου στη πρόληψη ήπιων και μέτριων λοιμώξεων, η εστίαση της νέας μελέτης ήταν στη δυνατότητα μείωσης των νοσηλειών.
Στη δοκιμή συμμετείχαν πάνω από 131.000 άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, ένας αριθμός ρεκόρ για κλινικές μελέτες. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες: η μία εμβολιάστηκε με το RSVpreF και η άλλη έλαβε εικονικό φάρμακο. Οι ερευνητές παρακολούθησαν τις υγειονομικές επιπτώσεις των συμμετεχόντων μέσω των εθνικών μητρώων υγείας της Δανίας, εστιάζοντας κυρίως στις σχετιζόμενες νοσηλείες για RSV.
Από την ομάδα που εμβολιάστηκε, μόλις τρία άτομα χρειάστηκαν νοσηλεία λόγω αναπνευστικής νόσου που προκαλείτο από RSV, σε αντίθεση με την ομάδα χωρίς εμβολιασμό, όπου σημειώθηκαν δεκαοκτώ νοσηλείες. Με απλά λόγια, το εμβόλιο μείωσε τον κίνδυνο νοσηλείας λόγω RSV κατά πάνω από 80%, με ακόμη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα απέναντι στις λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος, όπως η πνευμονία, όπου η αποτελεσματικότητα του εμβολίου ξεπέρασε το 90%.
Ένα επιπλέον αξιοσημείωτο εύρημα ήταν ότι οι εμβολιασμένοι συμμετέχοντες είχαν λιγότερες νοσηλείες και για αναπνευστικά νοσήματα γενικότερα, ανεξαρτήτως αιτίας. Αυτό υποδηλώνει ότι αρκετοί από τους λοιμώξεις που οφείλονται στον RSV πιθανόν να μην διαγιγνώσκονται στον κλινικό χώρο, ιδίως στους ηλικιωμένους, συμβάλλοντας σε σοβαρές επιβαρύνσεις υγείας.
Ενδιαφέρον είναι ότι οι ερευνητές παρατήρησαν και έναν περιορισμό των καρδιοαναπνευστικών νοσηλειών στους εμβολιασμένους, ενισχύοντας την υπόθεση ότι ο RSV μπορεί να επηρεάζει όχι μόνο τους πνεύμονες, αλλά και να πυροδοτεί καρδιοαγγειακά επεισόδια, ιδίως σε άτομα με προϋπάρχουσες πολυπαραγοντικές παθήσεις. Παρότι αυτά τα αποτελέσματα χρήζουν περισσότερης διερεύνησης, ανοίγουν νέες προοπτικές για τα έμμεσα οφέλη του εμβολιασμού.
Σημαντικό είναι να σημειωθεί ότι τα σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα είχαν παρόμοια συχνότητα τόσο στους εμβολιασμένους όσο και στους μη εμβολιασμένους. Ελάχιστα περιστατικά χαρακτηρίστηκαν πιθανώς σχετιζόμενα με το εμβόλιο, με καμία σοβαρή νευρολογική επιπλοκή, όπως το σύνδρομο Guillain–Barré, να καταγράφεται. Το συνολικό προφίλ ασφάλειας κρίνεται καθησυχαστικό.
Η σημασία αυτών των ευρημάτων για τη δημόσια υγεία είναι καθοριστική. Σε μια κοινωνία που γερνά γοργά και συχνά επιβαρύνεται από χρόνιες παθήσεις, η πρόληψη ακόμα και μέρους των νοσηλειών μπορεί να ανακουφίσει σε μεγάλο βαθμό τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης και, κυρίως, να προστατεύσει την ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων. Εφόσον τα αποτελέσματα που παρατηρήθηκαν στη Δανία επαναληφθούν και σε άλλες χώρες, εκατοντάδες χιλιάδες νοσηλείες μπορούν να αποφευχθούν κάθε χρόνο.
Συμπερασματικά, η συγκεκριμένη μελέτη παρέχει την πιο ισχυρή μέχρι σήμερα απόδειξη ότι ο εμβολιασμός κατά του RSV με το εμβόλιο RSVpreF προστατεύει ουσιαστικά από τη σοβαρή νόσο που οδηγεί σε νοσηλεία. Αυτή η πρόοδος είναι ζωτικής σημασίας για την υγιή γήρανση και για την προσέγγιση των αναπνευστικών λοιμώξεων στην τρίτη ηλικία.
. ){kind=link}