Στις 3 Ιανουαρίου, λίγες ώρες μετά τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, στο Καράκας από τις ΗΠΑ, μια φωτογραφία του έκανε τον γύρο του κόσμου, όπου εμφανίζεται να φορά μια φόρμα της Nike πάνω στο USS Iwo Jima.
Η εικόνα αυτή διαδόθηκε ραγδαία στα διεθνή μέσα ενημέρωσης, κερδίζοντας έδαφος στα social media, σχολιάστηκε, μετατράπηκε σε meme και ενσωματώθηκε στη σύγχρονη οπτική κουλτούρα.
Η Επιλογή της Nike
Αυτό που τράβηξε άμεσα την προσοχή δεν ήταν μόνο η ανεπίσημη ενδυμασία του Μαδούρο, αλλά και η παρουσία ενός παγκοσμίως αναγνωρίσιμου brand όπως η Nike, σε μια στιγμή που συνήθως χαρακτηρίζεται από τους οπτικούς κώδικες της κρατικής εξουσίας.
Η αθλητική ένδυση του αμερικανικού mega-brand αντικατέστησε τις παραδοσιακές στολές, με το λογότυπο της Nike να υπερβαίνει το εθνικό έμβλημα, δείχνοντας έμμεσα ποιος έχει τον έλεγχο. Όπως τονίζει το Time, η συγκεκριμένη εικόνα δεν μείωσε μόνο τη δύναμη, αλλά την αναδιάρθρωσε, φιλτράροντας το πολιτικό γεγονός μέσω ενός σχήματος ακατάληπτης γλώσσας branding. Έτσι, αναδιαμορφώθηκε ο τρόπος που το γεγονός κατανοήθηκε από το κοινό.
Η Οπτική Σημειολογία
Ο σχεδιασμένος για αναγνωρισιμότητα λογότυπος Swoosh της Nike υπερίσχυσε των παραδοσιακών δεικτών εξουσίας, προσανατολίζοντας τη θεώρηση του θεατή. Σύμφωνα με Reuters, η εξουσία πάντοτε κινήθηκε γύρω από την οπτική μορφή για την αναγνώρισή της. Για αιώνες, η εξουσία ταυτίστηκε με στρατιωτικές στολές, αρχιτεκτονική και τελετές. Το κάθε στοιχείο “φωνάζει” την ύπαρξη πρωτοκόλλου και ιεραρχίας.
Ακόμα και οι σχεδιασμένες στιγμές σύλληψης ή πτώσης κάποιων ηγετών στο παρελθόν ακολουθούσαν αυτό το μοτίβο, αλλά η περίπτωση του Νικολάς Μαδούρο αποδείχθηκε εντελώς ανατρεπτική.
Η Δημόσια Αντίληψη
Πίσω από αυτήν την εικόνα δεν κρύβεται μόνο η οπτική σημειολογία, αλλά και η παρουσία μιας νέας γενιάς που παρακολουθεί τις εξελίξεις μέσα από τα social media, κυρίως μέσω του TikTok, αναπαράγοντας γρήγορα την είδηση με τον δικό τους τρόπο.
Το λογότυπο της Nike φέρει έννοιες ευρέως αναγνωρίσιμες, που συνδέονται με αθλητές και διασημότητες, χωρίς να υποδεικνύει εξουσία. Μάλιστα, παρά τις χειροπέδες, η εικόνα δεν καταδεικνύει εξαναγκασμό, καθώς ο Μαδούρο φαίνεται ψύχραιμος και σχεδόν άνετος — πιο κοντά σε μια φιγούρα που πηγαίνει σε αγώνα παρά σε μια που απομακρύνθηκε βίαια από την εξουσία. Αυτό προβάλλει μια ψευδαίσθηση ομαλής μετάβασης και υποβιβασμού.
