Για πολλά χρόνια, η τραμαδόλη θεωρείτο η «χρυσή τομή» στη διαχείριση του πόνου. Εκατομμύρια ασθενείς και ιατροί την έβλεπαν ως την ιδανική επιλογή: ένα οπιοειδές φάρμακο αρκετά δυνατό να ανακουφίσει τον χρόνιο πόνο, αλλά θεωρητικά πιο «ήπιο» και λιγότερο επικίνδυνο από τα «βαριά» ξαδέρφια του, όπως η μορφίνη ή η οξυκωδόνη. Ωστόσο, μια νέα ευρεία επιστημονική ανάλυση αποδομεί αυτή την πεποίθηση, φέρνοντας στο προσκήνιο ανησυχητικά στοιχεία που συνδέουν το φάρμακο με σοβαρά καρδιαγγειακά προβλήματα και αμφισβητούμενη αποτελεσματικότητα.
Η Ψευδαίσθηση της Ανακούφισης
Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο αξιόπιστο ιατρικό περιοδικό BMJ Evidence-Based Medicine, ανακύπτει ένα κρίσιμο ερώτημα: Πόσο αποτελεσματική είναι τελικά η τραμαδόλη; Η απάντηση των επιστημόνων είναι απογοητευτική. Μια συστηματική ανασκόπηση 19 κλινικών δοκιμών με πάνω από 6.500 συμμετέχοντες έδειξε ότι η ανακούφιση από τον χρόνιο πόνο είναι, στην καλύτερη περίπτωση, μέτρια.
Η μείωση του πόνου ήταν τόσο μικρή, που οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι ασθενείς στην καθημερινότητά τους δεν θα παρατούσαν ουσιαστική διαφορά. Το φάρμακο συνταγογραφείται συχνά για παθήσεις όπως η οστεοαρθρίτιδα, η ινομυαλγία, ο χρόνιος πόνος στη μέση και ο νευροπαθητικός πόνος, ενώ τα δεδομένα δείχνουν ότι η επίδρασή του δεν φτάνει στα όρια της «κλινικά σημαντικής βελτίωσης».
Ο Κρυφός Κίνδυνος για την Καρδιά
Καθώς τα οφέλη φαίνονται περιορισμένα, οι κίνδυνοι είναι δυσανάλογα υψηλοί. Η μελέτη εντόπισε ότι η χρήση τραμαδόλης σχετίζεται με διπλάσιο κίνδυνο σοβαρών παρενεργειών σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο (placebo).
Ειδικότερα, οι ερευνητές έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου για «καρδιακά συμβάντα». Οι ασθενείς που λάμβαναν το σκεύασμα παρουσίασαν υψηλότερα ποσοστά στηθάγχης, στεφανιαίας νόσου και συμφορητικής καρδιακής ανεπάρκειας. Αυτές οι διαπιστώσεις προστίθενται σε μια σειρά γνωστών παρενεργειών, όπως ναυτία, ζάλη, δυσκοιλιότητα και έντονη υπνηλία, που συχνά ταλαιπωρούν τους χρήστες.
Αξιοσημείωτο είναι ότι υπήρξαν ενδείξεις σύνδεσης με συγκεκριμένες μορφές καρκίνου. Ωστόσο, οι επιστήμονες παραμένουν επιφυλακτικοί, καθώς ο χρόνος παρακολούθησης δεν ήταν επαρκής για ασφαλή συμπεράσματα.
Γιατί Συνταγογραφείται τόσο Συχνά;
Εάν τα δεδομένα είναι τόσο ανησυχητικά, πώς εξηγείται η κυριαρχία της τραμαδόλης στην αγορά; Η απάντηση έγκειται στην ανάγκη των γιατρών να βρουν εναλλακτικές λύσεις εν μέσω της παγκόσμιας κρίσης των οπιοειδών. Με τα ισχυρά ναρκωτικά να έχουν ενοχοποιηθεί για πολλούς θανάτους και εθισμούς, η τραμαδόλη προωθήθηκε ως η «ασφαλής επιλογή», θεωρούμενη φάρμακο με μικρότερο κίνδυνο εξάρτησης.
Η αντίληψη αυτή οδήγησε σε μαζική συνταγογράφηση, ειδικά στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. Ωστόσο, οι συγγραφείς της νέας μελέτης τονίζουν ότι πολλοί από τους προηγούμενους αυτοσχεδιασμούς ήταν ελλιπείς και δεν υπήρξε ολοκληρωμένη αξιολόγηση που να συγκρίνει αποτελεσματικότητα και ασφάλεια.
Η Μεθοδολογία της Αποκάλυψης
Οι ερευνητές εξέτασαν τις βάσεις δεδομένων για τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές έως τον Φεβρουάριο του 2025. Εστίασαν σε μελέτες που συνέκριναν την τραμαδόλη με εικονικά φάρμακα, αποκλείοντας παράγοντες θορύβου από άλλες θεραπείες.
Οι συμμετέχοντες είχαν μέσο όρο ηλικίας τα 58 έτη και η θεραπεία διαρκούσε από 2 έως 16 εβδομάδες. Αυτή η αυστηρή μεθοδολογία προσδίδει κύρος στα πορίσματα της μελέτης, δυσχεραίνοντας την ιατρική κοινότητα να την αγνοήσει.
