Η αιφνίδια ανατροπή του προεδρικού καθεστώτος του Νικολά Μαδούρο στη Βενεζουέλα από τις Ηνωμένες Πολιτείες συνιστά σημαντικό πλήγμα για την στρατηγική της Κίνας στη Λατινική Αμερική, περιπλέκοντας τις προοπτικές επενδύσεων στην περιοχή, σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg για τις πρόσφατες δραματικές εξελίξεις.
Η Βενεζουέλα αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους αγοραστές κινεζικών όπλων στη Λατινική Αμερική.
Η Κίνα, η οποία είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής αργού πετρελαίου της Βενεζουέλας και ο σημαντικότερος πιστωτής της, έχει σταθερά υποστηρίξει την κυβέρνηση Μαδούρο προσφέροντας προστασία από τις αμερικανικές κυρώσεις και την απομόνωση. Ωστόσο, μετά την πρόσφατη αμερικανική παρέμβαση, το Πεκίνο ίσως χρειαστεί να επανεκτιμήσει την στρατηγική του στη Λατινική Αμερική, αν και πιθανότατα θα αποφύγει την άμεση αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ, όπως επισημαίνει το πρακτορείο ειδήσεων.
Η παρέμβαση της κυβέρνησης Τραμπ στη Βενεζουέλα θα μπορούσε να επηρεάσει τη στρατηγική της Κίνας και σε άλλες περιοχές. Υπάρχουν υποθέσεις ότι οι αμερικανικές ενέργειες θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως πρότυπο για την Κίνα όσον αφορά την Ταϊβάν, την οποία το Πεκίνο θεωρεί αποσχισθείσα επαρχία.
Η σχέση Κίνας – Βενεζουέλας
Η Κίνα έχει αναβαθμίσει τη σχέση της με τη Βενεζουέλα σε “στρατηγική εταιρική σχέση για όλες τις περιστάσεις”, κατά τη διάρκεια επίσκεψης του Μαδούρο στην Κίνα το 2023. Αυτή η συμφωνία απηχεί τη θέση της Κίνας ως συμμάχου της Βενεζουέλας και προσφέρει τη δυνατότητα αύξησης των πωλήσεων πετρελαίου, οι οποίες συνιστούν περίπου το 95% των εξωτερικών εσόδων της χώρας.
Η Βενεζουέλα έχει σταθερά υποστηρίξει τις θέσεις της Κίνας για τα ζητήματα της Ταϊβάν και του Χονγκ Κονγκ. Ο Κινέζος Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ δήλωσε στον Μαδούρο σε συνάντησή τους στη Μόσχα πέρυσι ότι οι χώρες τους έχουν εγκαθιδρύσει μια “αδιάσπαστη φιλία” και ότι η Κίνα θα “υποστηρίξει σταθερά τη Βενεζουέλα στην προστασία της εθνικής κυριαρχίας, της αξιοπρέπειας και της κοινωνικής σταθερότητας”.
Οι οικονομικοί και στρατιωτικοί δεσμοί μεταξύ των δύο χωρών είναι παραδοσιακά ισχυροί. Η Κίνα είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Βενεζουέλας μετά τις ΗΠΑ, με ετήσιες εμπορικές ροές που ξεπέρασαν τα 7,1 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Επίσης, η Βενεζουέλα είναι ένας από τους μεγαλύτερους αγοραστές κινεζικών όπλων στη Λατινική Αμερική, με αγορές αξίας $495 εκατομμυρίων δολαρίων κατά την προηγούμενη δεκαετία, σύμφωνα με στοιχεία του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών.
Οικονομικοί δεσμοί Κίνας – Βενεζουέλας
Η Κίνα ανέλαβε τον ρόλο του κύριου δανειστή της Βενεζουέλας το 2007, εποχή υπό τη διοίκηση του Ούγκο Τσάβες, παρέχοντας αρχικά κεφάλαια για έργα υποδομής και πετρελαίου. Η υποστήριξή της κάλυψε το κενό που δημιούργησε η δεκαετής αποξένωση μεταξύ των ΗΠΑ και της Βενεζουέλας, με τη συνεργασία να εκτείνεται σε πολλούς τομείς, περιλαμβάνοντας αυτοκινητόδρομους και εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Τα διαθέσιμα δημόσια στοιχεία δείχνουν ότι η Κίνα έχει δανείσει πάνω από 60 δισεκατομμύρια δολάρια με εγγύηση πετρελαίου μέχρι το 2015, φτάνοντας σε επίπεδα υποστήριξης χωρίς προηγούμενο στη Λατινική Αμερική. Είναι υπολογισμένο ότι περίπου το 80% αυτού του ποσού έχει αποπληρωθεί, με το ανεξόφλητο χρέος να ανέρχεται σε 12 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με το think tank Beyond The Horizon.
Μετά την ανατροπή του Μαδούρο, η χρηματοπιστωτική ρυθμιστική αρχή της Κίνας ζήτησε από τους δανειστές να αναφέρουν τις εκθέσεις τους σχετικά με τη Βενεζουέλα, επισημαίνοντας τις ανησυχίες για πιθανούς κινδύνους στον τραπεζικό τομέα της Κίνας σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αστάθειας.
Αν και τα βαρέλια πετρελαίου από τη Βενεζουέλα αντιπροσώπευαν μόλις το 4% των εισαγωγών πετρελαίου της Κίνας το 2025, παραμένουν σημαντικά για την στρατηγική διαφοροποίησης των αγορών αργού πετρελαίου της Κίνας, με το πετρέλαιο Merey της Βενεζουέλας να αποτελεί δημοφιλή επιλογή για τους κινεζικούς διυλιστές λόγω της σημαντικής του έκπτωσης.
Κίνα, ΗΠΑ και η Βιομηχανία Πετρελαίου της Βενεζουέλας
Ο Πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα “διοικήσουν” τη Βενεζουέλα και ότι οι αμερικανικές εταιρείες θα αναλάβουν την ανοικοδόμηση της πετρελαϊκής της βιομηχανίας, η οποία πλήττεται από κυρώσεις, διαφθορά και υποεπενδύσεις.
Συμφωνα με πληροφορίες από την εταιρεία δεδομένων Kpler, οι κινεζικοί διυλιστές διαθέτουν απόθεμα δεκάδων εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τη Βενεζουέλα που βρίσκεται σε δεξαμενόπλοια στα ασιατικά ύδατα. Υπάρχουν επίσης εναλλακτικές πηγές πετρελαίου που θα μπορούσαν να προμηθεύσουν την Κίνα, όπως από Καναδά ή Ιράν, αλλά σε υψηλότερη τιμή.
Η κινεζική κυβέρνηση έχει καταδικάσει την αμερικανική παρέμβαση και έχει καλέσει την κυβέρνηση Τραμπ να απελευθερώσει τον Μαδούρο και τη σύζυγό του. Ωστόσο, είναι αβέβαιο αν η Κίνα θα εμπλακεί άμεσα, δεδομένου ότι δεν έχει αναλάβει δεσμεύσεις ασφαλείας για τη Βενεζουέλα.
Το επεισόδιο αυτό είναι μια διπλωματική αμηχανία για την Κίνα, καθώς την ημέρα πριν από τη σύλληψη του Μαδούρο, ο τελευταίος είχε δεχτεί μία κινεζική αντιπροσωπεία υψηλού επιπέδου. Αυτή η συνάντηση ήταν από τις τελευταίες πριν από την αμερικανική παρέμβαση.
Η αναπληρώτρια πρόεδρος της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροντρίγκες, υιοθέτησε έναν πιο συμβιβαστικό τόνο απέναντι στις ΗΠΑ, εκφράζοντας την επιθυμία να “συζητήσουμε σε πλαίσιο συνεργασίας”. Ωστόσο, το μέλλον αυτών των σχέσεων παραμένει αβέβαιο, και η σύσφιγξη των δεσμών μεταξύ Ουάσιγκτον και Καράκας μπορεί να επιφέρει νέες γεωπολιτικές εντάσεις, σύμφωνα με τα σχόλια του Bloomberg.
Επηρεάζεται η στρατηγική της Κίνας σχετικά με την Ταϊβάν;
Η Κίνα έχει δεσμευτεί να επαναφέρει την Ταϊβάν υπό τον έλεγχό της, αν απαιτηθεί. Ο Σι τόνισε ότι η ενοποίηση είναι “μη αναστρέψιμη”. Ωστόσο, η στρατηγική επέμβαση θα είχε πιθανότατα σοβαρές συνέπειες, πολύ μεγαλύτερες από την παρέμβαση στη Βενεζουέλα.
Εάν η Κίνα προχωρούσε σε κατάληψη ή αποκλεισμό της Ταϊβάν, θα αντιμετώπιζε σοβαρές κυρώσεις από τη Δύση, καθώς και πιθανές στρατιωτικές αντιδράσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ταυτόχρονα, η διαταραχή των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού λόγω της διακοπής της παραγωγής προηγμένων ημιαγωγών στην Ταϊβάν θα μπορούσε να επιφέρει σοκ στην κινεζική οικονομία, η οποία ήδη αναζητά σταθερότητα.
Στην Ταϊβάν, επικρατεί σκεπτικισμός σχετικά με το πως οι αμερικανικές ενέργειες θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν την Κίνα. Οι αξιωματούχοι στην Ταϊπέι θεωρούν ότι η σύλληψη του Μαδούρο αντικατοπτρίζει την ικανότητα των ΗΠΑ να αντιμετωπίσουν στρατούς βασισμένους σε κινεζικά όπλα.
Παρόλο που ο Τραμπ δεν έχει δηλώσει επίσημα αν η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα υπερασπιστεί την Ταϊβάν από οποιαδήποτε επίθεση του Πεκίνου, η κυβέρνησή του ενέκρινε τον Δεκέμβριο ένα εξοπλιστικό πακέτο αξίας έως 11 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το νησί.
