Για πρώτη φορά στην ιστορία της επιστήμης, ερευνητές φαίνεται να έχουν αποσπάσει DNA από ένα σχέδιο της Αναγέννησης που φέρει την υπογραφή του Λεονάρντο ντα Βίντσι. Ωστόσο, η ταυτοποίηση του γενετικού αυτού υλικού ως να του ανήκει προσωπικά παραμένει αβέβαιη.
Το υλικό DNA βρέθηκε ενσωματωμένο σε ένα σχέδιο με κόκκινη κιμωλία που ονομάζεται «Ιερό Παιδί». Ορισμένοι έχουν διατυπώσει την άποψη ότι είναι έργο του ντα Βίντσι, ενώ άλλοι θεωρούν ότι οι ομοιότητες με γενετικό υλικό που ανακτήθηκε από επιστολή του 1400, γραμμένη από τον Φροζίνο ντι σερ Τζιοβάνι ντα Βίντσι, ξάδερφο του παππού του Λεονάρντο, Αντόνιο ντα Βίντσι, είναι πιο σημαντικές.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, το σχέδιο και το γράμμα περιέχουν αλληλουχίες χρωμοσωμάτων Υ που ταιριάζουν με εκείνες μιας γενετικής απλοομάδας από την Τοσκάνη, τόπο γέννησης του Λεονάρντο ντα Βίντσι. Η μελέτη δημοσιεύθηκε την Τρίτη (6 Ιανουαρίου) στη βάση δεδομένων bioRxiv, και όπως είναι φυσικό, δεν έχει πλήρως αξιολογηθεί.
Η ανάκτηση των αλληλουχιών του χρωμοσώματος Υ είναι «ένα εξαιρετικό σημείο εκκίνησης» για τους ερευνητές που επιθυμούν να κατασκευάσουν το γονιδίωμα του Λεονάρντο ντα Βίντσι, εξηγεί ο Τσάρλι Λι, γενετιστής και διευθυντής στο Εργαστήριο Γονιδιωματικής Ιατρικής Τζάκσον στο Κονέκτικατ, ο οποίος δεν συμμετείχε στη συγκεκριμένη μελέτη.
Ωστόσο, πολλοί επιστήμονες εκφράζουν επιφυλάξεις για την αυθεντικότητα του «Ιερού Παιδιού», προτείνοντας ότι η ζωγραφική μπορεί να είναι έργο ενός μαθητή του Λεονάρντο.
- Ο Τσάρλι Λι χαρακτήρισε την κατάσταση «σαν να ρίχνεις ένα νομίσμα», εφόσον το DNA από το σχέδιο μπορεί να ανήκει σε έναν από τους μαθητές του ή σε άλλους επιμελητές με τοσκανικές ρίζες που είχαν επαφή με το έργο.
Οι ερευνητές ευελπιστούν να ανασυνθέσουν το DNA του ντα Βίντσι, ώστε να μπορέσουν να επαληθεύσουν την αυθεντικότητα των έργων του. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι το γενετικό υλικό του μπορεί να αποκαλύψει βιολογικούς λόγους για τις μοναδικές καλλιτεχνικές του ικανότητες, όπως η καλύτερη από το φυσιολογικό όραση.
Ωστόσο, υπάρχουν σοβαρά εμπόδια στην προσπάθεια αυτή. Ο τάφος του ντα Βίντσι στη Γαλλία υπέστη φθορές κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης, με αποτέλεσμα τα λείψανά του να χαθούν ή να αναμιχθούν. Έτσι, η πρόσβαση σε αξιόπιστα δείγματα από τον τόπο ταφής του είναι περιορισμένη.
Αυτό σημαίνει ότι οι ερευνητές έχουν ελάχιστες επιλογές, αναγκάζονται να εξάγουν DNA από τα έργα τέχνης του ντα Βίντσι, κάτι που είναι δύσκολο καθώς πολλά έργα είναι προστατευμένα και δεν μπορούν να μελετηθούν, όπως η «Μελέτη των μπροστινών ποδιών ενός αλόγου» που δεν αποδίδει ανθρώπινο DNA. Το σχέδιο του «Ιερού Παιδιού» παραμένει το μοναδικό έργο που έχει αποδώσει ανθρώπινο DNA, αν και η πατρότητά του παραμένει αμφισβητούμενη.
- Ένα ακόμα πρόβλημα για τους ερευνητές είναι ότι η μητέρα του Λεονάρντο, Κατερίνα ντι Μέο Λίπι, είναι θαμμένη σε άγνωστη τοποθεσία. Εάν τα λείψανά της εντοπιστούν, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη λήψη μιτοχονδριακού DNA, το οποίο μεταδίδεται μέσω της μητέρας και είναι συχνά πιο πλούσιο σε ποσότητες.
Επιπλέον, οι επιστήμονες δεν έχουν πρόσβαση στον τάφο του πατέρα του ντα Βίντσι στη Φλωρεντία, όπου θα μπορούσαν να βρουν DNA που να ταιριάζει με το «Ιερό Παιδί». Ο ντα Βίντσι δεν είχε καθόλου άμεσους απογόνους, καθώς δεν παντρεύτηκε ποτέ και δεν απέκτησε παιδιά.
Ένα πιθανό σενάριο είναι να βρεθούν άλλοι αρσενικοί συγγενείς του ντα Βίντσι για να συγκριθεί το DNA από το «Ιερό Παιδί». Οι ερευνητές μελετούν τρία οστά που έχουν βρεθεί από οικογενειακή κρύπτη στην Ιταλία, καθώς και δείγματα DNA από ζώντες απογόνους. Επίσης, μελετούν μια τούφα μαλλιών που ανακαλύφθηκε το 1863 στο Αμπρουάζ, η οποία μπορεί να προέρχεται από τον Λεονάρντο ντα Βίντσι, σύμφωνα με τα όσα αναφέρει το Science.
Τέλος, οι ερευνητές αναζητούν επιστολές και άλλα έγγραφα γραμμένα από ανδρικούς συγγενείς, καθώς αυτά μπορεί να περιέχουν DNA της συγγραφής τους. Η επιστολή του Φροζίνο ντι σερ Τζιοβάνι ντα Βίντσι είναι ένα πολύτιμο τεκμήριο προς αυτή την κατεύθυνση. Στη νέα μελέτη, οι επιστήμονες σύγκριναν το DNA της επιστολής με περίπου 90.000 γνωστούς δείκτες που διαχωρίζουν τις αλληλουχίες του χρωμοσώματος Υ σε γενεαλογικές γραμμές που αποκαλούνται απλοομάδες. Το DNA στο σχέδιο του «Ιερού Παιδιού» ανήκει στην απλοομάδα E1b1b, στην οποία θα μπορούσε να ανήκει ο Λεονάρντο ντα Βίντσι και η εκτεταμένη οικογένειά του.
Η διαδικασία εξαγωγής του DNA προήλθε από προσεκτική αφαίρεση από το σχέδιο. Αυτή η καινοτόμος προσέγγιση θα μπορούσε να φέρει επανάσταση στην αυθεντικοποίηση έργων τέχνης, σύμφωνα με δηλώσεις ειδικών στο Science.
Σύμφωνα με το Science, η προδημοσίευση αυτή «είναι μια εξαιρετική εργασία» που στηρίζεται σε τεχνικές αιχμής για να υποστηρίξει τα συμπεράσματά της, όπως δήλωσε ο S. Blair Hedges, καθηγητής και εξελικτικός βιολόγος στο Πανεπιστήμιο Temple στην Πενσυλβάνια, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.
Η ερευνητική ομάδα συνεχίζει να επεξεργάζεται τα διαθέσιμα στοιχεία. Εκτός από την τούφα μαλλιών, ελπίζουν να προσεγγίσουν και χειρόγραφα και σχέδια που έχουν ορισμένα από τα χέρια του ντα Βίντσι, όπως τον «Codex Leicester», ένα 72σέλιδο σημειωματάριο με παρατηρήσεις που φέρει δακτυλικό αποτύπωμα το οποίο πιθανόν ανήκει στον ντα Βίντσι.
Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι η εργασία τους θα πείσει αξιωματούχους και αρχειονόμους να επιτρέψουν τη λήψη δειγμάτων από περισσότερα έργα του Λεονάρντο ντα Βίντσι. Με πληροφορίες από το LiveScience
