Η αμυντική βιομηχανία στην Ουάσινγκτον έχει βρει μέχρι σήμερα τη φόρμουλα της σταθερότητας με σταθερούς ρυθμούς εργασίας, προβλέψιμα συμβόλαια και ελκυστικές αποδόσεις για τους μετόχους. Ωστόσο, ο Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε να ανατρέψει αυτή τη συνθήκη. Με μια εκτελεστική εντολή και ρητορική υψηλής έντασης, ο Αμερικανός πρόεδρος εξέπεμψε ένα ξεκάθαρο μήνυμα: Όσοι δεν επενδύσουν σε παραγωγικά εργοστάσια δεν θα αμειφθούν, ούτε οι μέτοχοι ούτε τα ανώτατα στελέχη.
Αυτή η παρέμβαση έχει δημιουργήσει ένα κλίμα αβεβαιότητας. Από τη μία πλευρά, ο Τραμπ υπόσχεται μία πρωτοφανή «έκρηξη» στρατιωτικών δαπανών. Από την άλλη, απειλεί με περιορισμούς σε μερίσματα, επαναγορές μετοχών και αμοιβές στελεχών, αφήνοντας θολό το πώς και πότε θα κριθεί ποιος «συμμορφώνεται».
Η εκτελεστική εντολή του Τραμπ και οι ανοιχτές προκλήσεις
Σύμφωνα με τους Financial Times, η εντολή του Λευκού Οίκου απαιτεί από τους αμυντικούς εργολάβους να αυξήσουν τις επενδύσεις τους σε νέες παραγωγικές μονάδες. Οι εταιρείες που δεν συμμορφώνονται θα αντιμετωπίσουν περιορισμούς στις επιστροφές κεφαλαίων και ένα «ταβάνι» στις αμοιβές των ανωτάτων στελεχών.
Ωστόσο, το κείμενο της εντολής αφήνει πολλά θεμελιώδη ερωτήματα αναπάντητα: δεν καθορίζει κριτήρια απόδοσης ούτε τρόπους επιβολής των ποινών, γεγονός που προκαλεί ανησυχία στις αγορές. Όπως σχολιάζουν οι αναλυτές, η αοριστία των κανόνων επιτείνει τους κινδύνους και ενδέχεται να οδηγήσει σε φυγή κεφαλαίων.
Το «καρότο» των 1,5 τρισ. δολαρίων
Σχεδόν ταυτόχρονα με τις απειλές περιορισμών, ο Τραμπ ζήτησε από το Κογκρέσο την έγκριση αύξησης των στρατιωτικών δαπανών κατά 50%, φτάνοντας τα 1,5 τρισ. δολάρια μέχρι το 2027. Για την αμυντική βιομηχανία, αυτή η δαπάνη θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μία χρυσή εποχή παραγγελιών.
Αυτή η διπλή στρατηγική—μαστίγιο και καρότο—έχει καταστήσει τις εταιρείες σε αναμονή. Αρχικά, οι μετοχές υπήρξαν υπό πίεση από τις απειλές περιορισμών, αλλά έπειτα αντέδρασαν ανοδικά με την ανακοίνωση των πιθανών στρατιωτικών δαπανών του Πενταγώνου.
Επενδυτές σε κατάσταση αναμονής
Αυτή την τελευταία δεκαετία, οι αμερικανικές αμυντικές εταιρείες θεωρούνταν «μετοχές αξίας»: προσφέροντας σταθερά έσοδα, υψηλά μερίσματα και περιορισμένες εκπλήξεις. Η παρέμβαση του Τραμπ αλλάζει δραστικά αυτή την εικόνα.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι οι αποδόσεις προς τους μετόχους υπήρξαν κεντρικό στοιχείο της ελκυστικότητας του κλάδου. Ωστόσο, οι μεγάλες εταιρείες επέστρεψαν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε μερίσματα και επαναγορές, συχνά περισσότερα απ’ όσα επένδυαν σε νέες εγκαταστάσεις. Τώρα, αυτό το μοντέλο αμφισβητείται.
Η μομφή κατά των αμοιβών των στελεχών
Ο Τραμπ εξέφρασε έντονη κριτική στις αμοιβές των διευθυνόντων συμβούλων, χαρακτηρίζοντάς τες «εξωφρενικές και αδικαιολόγητες». Πρότεινε ανώτατο όριο 5 εκατομμυρίων δολαρίων ετησίως μέχρι την ολοκλήρωση νέων παραγωγικών μονάδων.
Σύμφωνα με ειδικούς του κλάδου, μια τέτοια στάση μπορεί να δυσκολέψει την προσέλκυση και διατήρηση υψηλών στελεχών, σε έναν τομέα που απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις και διαχείριση πολύπλοκων προγραμμάτων.
Πεντάγωνο και μακροχρόνια συμβόλαια
Για να ενθαρρύνει τις επενδύσεις, το υπουργείο Άμυνας εξετάζει την καθιέρωση μακροχρόνιων συμβολαίων. Ενδεικτικό είναι το πλαίσιο συμφωνίας με την Lockheed Martin για την παραγωγή πυραύλων Patriot σε ορίζοντα επτά ετών, κάτι που είναι σπάνιο για τα δεδομένα του Πενταγώνου.
Η λογική πίσω από αυτή την κίνηση είναι απλή: η σταθερή ζήτηση αυξάνει το ενδιαφέρον για επενδύσεις σε εργοστάσια, προσωπικό και τεχνολογία. Η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι χωρίς ξεκάθαρα κίνητρα, οι εταιρείες δεν θα ρισκάρουν τα κεφάλαιά τους μακροπρόθεσμα.
Νομικά και πολιτικά εμπόδια
Παρά τη σκληρή γραμμή, παραμένει αμφίβολο πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η κυβέρνηση στην επιβολή περιορισμών σε μερίσματα και επαναγορές. Νομικοί κύκλοι προειδοποιούν ότι τέτοια μέτρα μπορεί να αμφισβητηθούν ή να εφαρμοστούν άνισα.
Το διάταγμα ορίζει ότι ο υπουργός Άμυνας έχει προθεσμίες 30 και 60 ημερών για να αξιολογήσει τις εταιρείες και να ενσωματώσει νέους όρους στα συμβόλαια, συνδέοντας τις αμοιβές και τις επιστροφές κεφαλαίου με δείκτες όπως η έγκαιρη παράδοση και η ταχύτητα παραγωγής.
Το στοίχημα για το μέλλον
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η στρατηγική του Τραμπ θα ενισχύσει την αμερικανική αμυντική βιομηχανία ή αν θα δημιουργήσει αποσταθεροποίηση και απομάκρυνση επενδυτών. Προς το παρόν, πολλές εταιρείες φαίνεται να αναβάλλουν μερίσματα και επαναγορές, προκειμένου να αποφύγουν πολιτικές συγκρούσεις. Όμως, όπως παραδέχονται οι αναλυτές, χωρίς διαυγή κίνητρα και κανόνες, κανείς δεν θα ρισκάρει χρήματα σε ένα «βαρέλι χωρίς πάτο». Το παιχνίδι μόλις ξεκινάει και το διακύβευμα είναι τρισεκατομμύρια δολάρια.
