Για να συνομιλήσει κανείς με τον Λεωνίδα Ασκιανάκη, θα πρέπει πρώτα να βρει κενό στο ημερολόγιο του. Η οργάνωσή του είναι ενορχηστρωμένη με απόλυτη ακρίβεια – οι συναντήσεις του είναι ρυθμισμένες σε 30 λεπτά, από το πρώτο φως της ημέρας μέχρι τις 11 το βράδυ.
Συναντήσεις; Μόνο διαδικτυακά. Θέματα συζήτησης; Μόνο το Διάστημα. Παρά την πληθώρα διαθέσιμων «παραθύρων», τα ραντεβού του κλείνονται εβδομάδες νωρίτερα. Είναι ένας 22χρονος με έντονη δραστηριότητα και προγραμματισμό. «Τώρα είμαι στην τελική ευθεία», δηλώνει αφοπλιστικά. «Δεν μπορώ να αφήσω το πρότζεκτ μου στη μέση».
Αυτός ο άνθρωπος είναι πραγματικά σε αποστολή – μια αποστολή που τον ακολουθεί ακόμα και στον ύπνο, καθώς συχνά ξαγρυπνά διαβάζοντας ειδήσεις από την Κίνα: νέα θραύσματα σε τροχιά, επικίνδυνες καταστάσεις για τους αστροναύτες.
Μόλις τον Νοέμβριο, Κινέζοι αστροναύτες υποχρεώθηκαν να παρατείνουν την παραμονή τους στο Διάστημα λόγω φόβων ότι το σκάφος επιστροφής είχε χτυπηθεί από μικρόβια περιβάλλοντος.
Και τα συντρίμμια αυτά είναι, για κάποιον λόγο, το πεδίο ειδικότητας του Ασκιανάκη.
Αόρατα θραύσματα πάνω από τις κεφαλές μας
Χιλιάδες τόνοι από θραύσματα περιστρέφονται γύρω από τη Γη: παροπλισμένοι δορυφόροι, κομμάτια πυραύλων και άλλα απομεινάρια. Σύμφωνα με την ESA, πάνω από 1,2 εκατομμύρια αντικείμενα μεγαλύτερα από ένα εκατοστό βρίσκονται στην τροχιά της Γης – περισσότερα από 50.000 από αυτά ξεπερνούν τα δέκα εκατοστά.
«Στη ζώνη των 700-800 χιλιομέτρων, διαπιστώνουμε τεράστιες συστάδες θραυσμάτων που παραμένουν σε τροχιά για αιώνες και πολλαπλασιάζονται με κάθε σύγκρουση», εξηγεί ο Γιαν Σιμίνσκι από την ομάδα Space Debris της ESA στο Ντάρμστατ. «Αρκεί ένα θραύσμα του ενός εκατοστού για να καταστρέψει έναν δορυφόρο. Μια σύγκρουση απελευθερώνει ενέργεια αντίστοιχη με αυτή μιας χειροβομβίδας».
Γι’ αυτό παρακολουθούνται συνεχώς οι τροχιές γύρω από τη Γη. Ωστόσο, όσο μικραίνουν τα αντικείμενα, τόσο πιο δύσκολος καθίσταται ο εντοπισμός τους.
«Με τα επίγεια ραντάρ εντοπίζουμε αντικείμενα περίπου δέκα εκατοστών. Κάτω από αυτό το μέγεθος, είναι αόρατα για εμάς», λέει ο Σιμίνσκι. «Αυτό συνεπάγεται μόνιμο βαθμό κινδύνου».
Από το Αρκαλοχώρι
Τον ίδιο ουρανό παρατηρούσε κι ο Ασκιανάκης μεγαλώνοντας στο Αρκαλοχώρι του νομού Ηρακλείου, χωρίς ακόμη να γνωρίζει ότι αυτός ο ουρανός ήταν γεμάτος συντρίμμια. Από το Δημοτικό είχε αναπτύξει πάθος για το Διάστημα και τις φυσικές επιστήμες. «Πηγαίναμε στον διευθυντή και του έλεγα ότι ήθελα να συμμετάσχω σε διαγωνισμούς μαθηματικών, φυσικής, χημείας, αστροφυσικής».
Μετά το Λύκειο, βρέθηκε στη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών του ΑΠΘ. Το γρήγορο συμπέρασμα ήταν ότι αυτός ο δρόμος δεν του ταίριαζε: δεν υπήρχε εξειδίκευση στον τομέα που τον ενδιέφερε και οι υποδομές ήταν ξεπερασμένες.
- «Στο δεύτερο εξάμηνο κάναμε μάθημα χειροκίνητης φρέζας, ενώ παγκοσμίως χρησιμοποιούνταν πενταξονικά ψηφιακά συστήματα. Εκεί έχασα την πίστη μου στο ελληνικό πανεπιστήμιο».
Ψάχνοντας εναλλακτικές λύσεις, ανακάλυψε το TUM στο Μόναχο – χωρίς δίδακτρα και με εξαιρετική φήμη. Η μετάβαση στο TUM δεν ήταν απλώς αλλαγή σχολής, ήταν αλλαγή ζωής.
Παρά τις προσπάθειες των ελληνικών πανεπιστημίων, που σύμφωνα με την υπουργό Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη χρηματοδοτούνται με 1,5 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021–2025, το ακαδημαϊκό περιβάλλον παραμένει περιορισμένο.
Αντίθετα, μόνο το ετήσιο budget του TÜM για το 2024 είναι περίπου 2,17 δισ. ευρώ – ποσό που ενισχύει τις υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις, τους πλήρως εξοπλισμένους εργαστηριακούς χώρους και τις ευκαιρίες συμμετοχής των φοιτητών σε ερευνητικά προγράμματα κορυφαίας σημασίας.
«Αυτό ήταν το καλύτερο πανεπιστήμιο που μπορούσα να βρω στην ΕΕ. Όταν ξεκίνησα το 2021, ήταν και ο πρώτος χρόνος του Bachelor Aerospace».
Εκεί βρήκε ακριβώς αυτό που έψαχνε: μια κοινότητα ομοϊδεατών, σύγχρονα εργαστήρια και απαιτητικά μαθήματα. «Αρχισα να παρακολουθώ όλο και περισσότερα μαθήματα, γιατί μου άρεσαν».
Αστροφυσική, ρομποτική, quantum computing – τίποτα δεν μπορούσε να ικανοποιήσει τη δίψα του για όλη αυτή τη γνώση. «Έτσι, τελικά αποφοίτησα με 430 ECTS. Σαν να είχα πάρει δύο πτυχία μαζί».
Και έπειτα, το Πάσχα του 2022, ως πρωτοετής που είχε επιστρέψει για λίγες μέρες στο πατρικό του στο Αρκαλοχώρι, ήρθε μια ιδέα. «Μέσα σε μια μέρα, κάθισα με ένα σημειωματάριο και σκέφτηκα: Κάτσε… αυτό ίσως δουλέψει».
- Το σχέδιο ήταν: ένας δορυφόρος με υπερευαίσθητο ραντάρ και ειδικούς αλγορίθμους σάρωσης, ικανός να εντοπίζει θραύσματα μεγέθους από ένα έως δέκα εκατοστά – επιτρέποντας έτσι για πρώτη φορά πλήρη χαρτογράφηση της τροχιάς.
Αλλά και μια πρόταση για το πώς η ανθρωπότητα θα μπορούσε να ξεκινήσει το σισύφειο έργο του καθαρισμού της τροχιάς: «Η διαχείριση διαστημικών σκουπιδιών πρέπει να γίνει εμπορικά βιώσιμη». Τελικά, ειδικοί δορυφόροι με ρομποτικούς βραχίονες θα απομακρύνουν τα μεγαλύτερα κομμάτια.
Μια συζήτηση με την Airbus στη διεθνή έκθεση αεροναυπηγικής του Βερολίνου ILA του έδωσε θάρρος: εκεί αναγνώριζαν το πρόβλημα και τους ενέπνευσε ότι κάποιος προσπαθούσε να βρει μια λύση. «Και τότε κατάλαβα: πρέπει να ιδρύσω εταιρεία!».
Η επιχείρηση ονομάζεται Project-S. Σαν να συνωμοτούσε το σύμπαν, λίγο μετά την ίδρυση της startup τέθηκε σε εφαρμογή ο νέος ευρωπαϊκός νόμος για το Διάστημα, που υποχρεώνει τις διαστημικές εταιρείες να απομακρύνουν τους παροπλισμένους δορυφόρους και τα συντρίμμια.
Επένδυση χωρίς μετοχικό αντάλλαγμα
Ωστόσο, ένα space-startup δεν μπορεί να δημιουργηθεί με λίγα χρήματα. Και ποιος θα ρίσκαρε να επενδύσει στο startup ενός 22χρονου;
«Εμείς», απαντά στην DW ο υπουργός Οικονομίας της Βαυαρίας, Χούμπερτ Άιβανγκερ. Από το 2018, η Βαυαρία έχει επενδύσει πάνω από 245 εκατομμύρια ευρώ σε διαστημικά εγχειρήματα – από το προγραμματισμένο σεληνιακό κέντρο ελέγχου στο Ομπερφαφενχόφεν μέχρι σε καινοτόμες startups.
«Εδώ, εταιρείες και ερευνητικά ινστιτούτα έχουν τη δυνατότητα να υλοποιούν έργα που σε άλλες περιοχές δεν θα μπορούσαν καν να φανταστούν», υπογραμμίζει.
- Η Βαυαρία έχει στόχο να καταστεί πυλώνας της ευρωπαϊκής διαστημικής βιομηχανίας και χρηματοδοτεί γενναιόδωρα – χωρίς να απαιτεί μετοχικό αντάλλαγμα.
«Στην Καλιφόρνια δεν με πιστεύουν», λέει ο Ασκιανάκης, ο οποίος βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο Silicon Valley για συνομιλίες με επενδυτές. «Πώς είναι δυνατόν να παίρνετε επιχορηγήσεις τόσο εύκολα;».
Για την πρώτη του διαστημική αποστολή, προγραμματισμένη για το 2026, το Project-S εξασφάλισε χρηματοδότηση ενός εκατομμυρίου ευρώ από την κυβέρνηση της Βαυαρίας. Αυτό του δίνει ελευθερία κινήσεων και ανεξαρτησία.
Οι απαιτήσεις των Αμερικανών
Πολλοί Αμερικανοί επενδυτές θέτουν ως προϋπόθεση τη χρηματοδότησή τους τη μετεγκατάσταση της εταιρείας στις ΗΠΑ. «Γιατί να το κάνω αυτό, όταν στη Βαυαρία έχω τις ιδανικές συνθήκες;».
Μάλιστα, και το Βερολίνο φαίνεται πλέον να έχει κατανοήσει τη στρατηγική σημασία του διαστήματος.
- Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει εντάξει τις διαστημικές τεχνολογίες στον πυρήνα της νέας αμυντικής και βιομηχανικής πολιτικής της, ανακοινώνοντας επενδύσεις 35 δισεκατομμυρίων ευρώ για την ενίσχυση εγχώριων δορυφορικών συστημάτων, παρακολούθηση της τροχιάς της Γης και υποδομές ασφαλείας.
Αυτή η μεταβολή στρατηγικής δημιουργεί δυναμική για το γερμανικό διαστημικό οικοσύστημα – και προσφέρει σε νεοφυείς εταιρείες όπως η Project-S έναν ιδανικό χώρο ανάπτυξης.
Η Γερμανία δείχνει αποφασιστική να φτάσει ψηλά – τουλάχιστον μέχρι το Διάστημα. Και ο Λεωνίδας Ασκιανάκης προγραμματίζει, με το Project-S, να ανοίξει τον δρόμο ανάμεσα σε συντρίμμια και θραύσματα.
Πηγή: dw.com, Ευθύμης Αγγελούδης
