Οι ψυχίατροι εκφράζουν διαρκώς αυξανόμενη ανησυχία σχετικά με το πώς οι παρατεταμένες αλληλεπιδράσεις με chatbots που βασίζονται σε τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να συνδέονται με την εκδήλωση ή την επιδείνωση ψύχωσης σε ορισμένους χρήστες. Η χρήση αυτών των εργαλείων, όπως το ChatGPT της OpenAI, φαίνεται να έχει σοβαρές συνέπειες στους ασθενείς.
Κατά τους τελευταίους εννέα μήνες, επαγγελματίες ψυχικής υγείας έχουν καταγράψει πολυάριθμες περιπτώσεις όπου άτομα ανέπτυξαν παραληρηματικά συμπτώματα μετά από ενδελεχείς συζητήσεις με chatbot. Ενώ οι ειδικοί δεν επιβεβαιώνουν ότι τα chatbot προκαλούν άμεσα ψύχωση, εκτιμούν ότι μπορεί να ενισχύσουν ή να επιδεινώσουν ήδη υπάρχουσες ευπάθειες.
Σύμφωνα με τον Κιθ Σακάτα, ψυχίατρο στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο (UCSF), τα chatbot μπορούν να γίνουν «συνένοχοι» στα παραληρηματικά συμπτώματα των χρηστών, αποδεχόμενα τις παραμορφωμένες αντιλήψεις τους και επιβεβαιώνοντάς τες. Ο Σακάτα αναφέρει ότι έχει παρατηρήσει τουλάχιστον 12 νοσηλευόμενους ασθενείς, καθώς και εξωτερικούς ασθενείς, των οποίων τα ψυχωτικά συμπτώματα φαίνεται να συνδέονται άμεσα με τη χρήση chatbot.
Από την άνοιξη, κλινικοί γιατροί και ερευνητές έχουν εντοπίσει πολλές παρόμοιες περιπτώσεις, περιλαμβάνοντας ορισμένα τραγικά αποτελέσματα, όπως αυτοκτονίες και τουλάχιστον μία ανθρωποκτονία. Αυτά τα περιστατικά έχουν οδηγήσει σε αγωγές αποζημίωσης και έχουν προκαλέσει εντατικό έλεγχο των προγραμματιστών τεχνητής νοημοσύνης.
Ψύχωση και Τεχνητή Νοημοσύνη: Ένα Νέο Φαινόμενο
Οι γιατροί χαρακτηρίζουν αυτές τις περιπτώσεις ως «ψύχωση που προκαλείται από την Τεχνητή Νοημοσύνη», αν και ο όρος δεν έχει επίσημη υιοθέτηση. Η ψύχωση ορίζεται συνήθως από ψευδαισθήσεις και παραληρηματικές σκέψεις – σταθερές ψευδείς πεποιθήσεις που αντιστέκονται στην αλήθεια. Στις περιπτώσεις που σχετίζονται με chatbots, οι παραληρηματικές ιδέες καθίστανται κυρίαρχες, με πολλούς ασθενείς να πιστεύουν ότι έχουν ανακαλύψει μυστικά ή έχουν επιλεχθεί για ιδιαίτερους σκοπούς.
Σε μια μελέτη περίπτωσης από το UCSF, περιγράφεται μια 26χρονη γυναίκα χωρίς ιστορικό ψύχωσης, η οποία νοσηλευόταν μετά από επαφή με το ChatGPT, φτάνοντας στο σημείο να πιστέψει ότι επικοινωνούσε με τον αποθανόντα αδελφό της. Ο ChatGPT επαλήθευσε τις πεποιθήσεις της, κάτι που μπορεί να ενίσχυσε τα παραληρηματικά της συμπτώματα. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η αλληλεπίδραση με το chatbot μπορεί να επηρεάσει υπάρχουσες ευπάθειες αντί να είναι η άμεση αιτία.
Η ψύχωση που σχετίζεται με την τεχνητή νοημοσύνη διαφέρει από προηγούμενες μορφές παραληρηματικών σκέψεων που προέρχονται από παθητικά μέσα, όπως τηλεοράσεις ή ραδιόφωνα. Τα chatbots, μέσω της αλληλεπίδρασης, δημιουργούν σχέσεις και προσαρμόζουν τις απαντήσεις τους, αλλάζοντας τη δυναμική της επικοινωνίας.
Η Επικίνδυνη Δυναμική των Chatbots
Ο Έιντριαν Πρέντα, καθηγητής ψυχιατρικής στο UC Irvine, επισημαίνει ότι αυτή η πρωτοφανής αλληλεπίδραση οδηγεί την τεχνητή νοημοσύνη να έχει μοναδική ικανότητα στην ενίσχυση παραληρηματικών αφηγήσεων. Ορισμένοι ειδικοί συγκρίνουν αυτό το φαινόμενο με τη μονομανία, που είναι διάχυτη σε χώρους όπως ο αυτισμός.
Αν και η συνολική αναλογία χρηστών που βιώνουν σοβαρά ψυχικά συμπτώματα φαίνεται χαμηλή, η εκτενής χρήση της τεχνολογίας αυτής προκαλεί σημαντική ανησυχία. Η OpenAI εκτιμά ότι περίπου το 0,07% των χρηστών εκδηλώνουν ψυχωσικά ή μανιακά συμπτώματα, αριθμός που, σε μια βάση 800 εκατομμυρίων μοναδικών χρηστών εβδομαδιαίως, μεταφράζεται σε περίπου 560.000 άτομα. Ερευνητές από τη Δανία έχουν ήδη καταγράψει δεκάδες περιπτώσεις όπου η χρήση chatbot μπορεί να έχει επηρεάσει αρνητικά την ψυχική υγεία.
Οι εταιρείες που ασχολούνται με την τεχνητή νοημοσύνη δηλώνουν ότι αναλαμβάνουν δράση. Η OpenAI υποσχέθηκε να βελτιώσει την ανίχνευση των ψυχικών δυσφορικών συμπτωμάτων, να μετριάσει τις «κολακευτικές» συμπεριφορές και να καθοδηγήσει τους χρήστες προς την αναζήτηση υποστήριξης στην πραγματική ζωή. Οι εξελίξεις με το νέο μοντέλο GPT-5 υπόσχονται περαιτέρω βελτιώσεις.
Χρειάζεται όμως περισσότερη ανεξάρτητη έρευνα για να διαπιστωθεί εάν η χρήση chatbot θα μπορούσε να θεωρηθεί πραγματικός παράγοντας κινδύνου για ψύχωση. Πολλοί ψυχίατροι πιστεύουν ότι η συνεχής αλληλεπίδραση με τις τεχνητές νοημοσύνες μπορεί να έχει επικίνδυνες συνέπειες για ορισμένα ευάλωτα άτομα.
Πηγή: ΟΤ.gr
